De rol van een gastouder aan huis speelt een steeds grotere rol binnen de Nederlandse kinderopvang. Deze opvangvorm biedt ouders de mogelijkheid om een betrouwbare, vaak langdurige opvang aan huis te organiseren. Het is echter belangrijk om de wettelijke regels en afspraken goed te begrijpen, vooral rondom vakantiedagen, verzuim en verzuimvergoeding. Deze artikkel biedt een overzicht van de relevante regelgeving, aandachtspunten en praktijkrichtlijnen op basis van de beschikbare informatie.
Inleiding
Een gastouder aan huis werkt binnen de kaders van de Wet kinderopvang of de Regeling Dienstverlening Aan Huis (RDAH). Deze regelingen bepalen niet alleen de rechten en verplichtingen van de gastouder, maar ook de verantwoordelijkheden van de ouder. Bijvoorbeeld, het aantal werkdagen per week, de verwerking van vakantiedagen en verzuim, en de fiscale verplichtingen van de gastouder.
De vakantiedagen van de gastouder zijn een belangrijk onderdeel van de regelgeving. Deze dagen moeten voldoende van te voren worden gecommuniceerd, en tijdens die periode moet de ouder zelf een alternatieve opvangregeling regelen. Ook is het belangrijk om te weten dat vakantiegeld verwerkt wordt in het uurtarief en dat er regels zijn rondom verzuim en ziektevergoeding.
Wettelijke kaders voor gastouders aan huis
Een gastouder aan huis valt onder twee hoofdregelingen: de Wet kinderopvang en de Regeling Dienstverlening Aan Huis (RDAH). Beide regelingen bepalen de rechten en plichten van de gastouder en de ouder, en beïnvloeden het aantal vakantiedagen, verzuimregelingen en fiscale verantwoordelijkheden.
Wet kinderopvang
Onder de Wet kinderopvang valt het kinderopvangstelsel dat gericht is op de zorg en ontwikkeling van jonge kinderen. Gastouders die onder deze wet vallen, moeten aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen. Dit betreft onder andere:
- Inschrijving bij het Landelijk Register Kinderopvang en registratie in het Personenregister Kinderopvang.
- Aanmelding bij een gastouderbureau.
- Het sluiten van een contract.
- Het voldoen aan de gestelde opleidingseisen.
Ouders die gebruikmaken van een gastouder onder deze wet, hebben recht op kinderopvangtoeslag zolang aan alle wettelijke eisen is voldaan.
Regeling Dienstverlening Aan Huis (RDAH)
De Regeling Dienstverlening Aan Huis is bedoeld voor situaties waarin een persoon structureel aan huis werkt. Voor gastouders betekent dit dat zij onder bepaalde voorwaarden rechten hebben op vakantiedagen, verzuimvergoeding en een minimumloon.
De regeling geldt voor gastouders die maximaal drie dagen per week werken. Dit zijn bijvoorbeeld dagen van 8 uur, maar de uren per dag zijn niet bepalend. De gastouder moet wel in de regeling zijn ingeschreven en een contract hebben.
Er zijn een paar belangrijke uitzonderingen waarbij de RDAH niet van toepassing is:
- Wanneer de gastouder een familielid is.
- Wanneer de gastouder als ZZP’er (Zelfstandig Zonder Personeel) werkt.
- Wanneer de gastouder meer dan drie dagen per week aan huis werkt.
Wanneer de gastouder voldoet aan de criteria voor een ZZP-status, dan geldt de RDAH niet. In dat geval is er geen sprake van een dienstverband, maar van een overeenkomst van opdracht. De ZZP’er is verantwoordelijk voor haar eigen fiscale verplichtingen, inclusief inkomstenbelasting en zorgverzekeringsbijdrage.
Vakantiedagen voor gastouders aan huis
Vakantiedagen vormen een belangrijk onderdeel van het contract tussen gastouder en ouder. De vakantie van de gastouder moet zorgvuldig worden geregeld, zowel qua communicatie als qua financiering. De vakantie van de gastouder is namelijk niet hetzelfde als de vakantie van de ouder, en beide partijen hebben hun eigen regels.
Aankondiging van vakantiedagen
De vakantiedagen van de gastouder moeten minimaal vier weken van te voren worden doorgegeven aan de ouder. In sommige bronnen wordt genoemd dat de termijn minimaal 2 maanden moet zijn. Deze discrepantie duidt op mogelijkheid tot variatie, afhankelijk van de afspraken in het contract of de interne regels van het gastouderbureau. In ieder geval is het verstandig om dit van te voren te bespreken en schriftelijk vast te leggen.
Wanneer de gastouder op vakantie gaat, ontvangt zij geen vergoeding voor die periode. Wel worden bureaukosten in rekening gebracht. De ouder is dan verantwoordelijk voor het zoeken naar een alternatieve opvangregeling. Dit kan bijvoorbeeld een andere gastouder zijn of een andere vorm van kinderopvang.
Aantal vakantiedagen
Onder de Regeling Dienstverlening Aan Huis heeft de gastouder recht op vier keer het aantal werkdagen per week aan vakantiedagen per jaar. Bijvoorbeeld: als de gastouder 1 dag van 8 uur per week werkt, dan heeft deze gastouder na een jaar recht op 4 x 8 = 32 uren vakantie. Deze vakantie hoeft niet opgenomen te worden tijdens de vakantieperiode van de ouder. De vakantie kan op elk moment genomen worden, mits het contract dit toestaat.
De vakantie is doorbetaald, wat betekent dat de gastouder ook tijdens die periode betaald wordt. Dit geldt voor zolang de ouder de opvang nodig heeft. Wanneer de ouder op vakantie gaat en geen opvang nodig is, dan geldt de vakantie niet en de gastouder ontvangt geen vergoeding.
Vakantievergoeding en vakantiegeld
In het uurtarief van de gastouder is 8% vakantiegeld meegenomen. Dit is een verplichte wettelijke aanspraak onder de RDAH. Het vakantiegeld kan in het uurloon verdisconteerd worden, of als een eenmalige storting uitgekeerd worden. In de praktijk is het meestal zo dat het vakantiegeld in het uurloon is verwerkt.
Het vakantiegeld moet meegenomen worden in de fiscale verantwoordelijkheid van de gastouder. Omdat de gastouder onder de RDAH valt en geen loonbelasting betaalt, moet zij zelf zorgen voor het inkomstenbelastingaanslag aan het einde van het jaar. Het is verstandig om een deel van de inkomsten apart te zetten voor deze aanslag. Een aantal bronnen adviseert om een derde van het verdiende geld apart te zetten.
Verzuim en ziektevergoeding
Ziekte is een onvermijdelijk onderdeel van elke werksituatie, ook bij gastouders aan huis. De regelingen bepalen welke rechten de gastouder heeft op verzuimvergoeding, en hoe lang deze vergoeding geldt.
Verzuimvergoeding bij ziekte
Bij ziekte heeft de gastouder recht op doorbetaling van het afgesproken uurloon gedurende een periode van maximaal 6 weken. Deze vergoeding geldt met inachtneming van twee wachtdagen. Tijdens die wachtdagen is de ouder geen vergoeding schuldig.
Na de zes weken vervalt de betalingsverplichting. Tijdens deze ziekteperiode kan de overeenkomst opgezegd worden. Dit betekent dat de gastouder of de ouder de samenwerking kan afsluiten.
Verzekeringen en uitkeringen
De gastouder die werkt onder de Regeling Dienstverlening Aan Huis, is niet verzekerd voor de werknemersverzekeringen. Dit betekent dat de gastouder geen recht heeft op uitkeringen bij:
- (Langdurige) ziekte
- Werkloosheid
- Arbeidsongeschiktheid
De gastouder kan echter een vrijwillige verzekering afsluiten voor de volgende regelingen:
- Ziektewet
- Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
- Werkloosheidswet (WW)
De keuze om verzekerd te zijn is volledig bij de gastouder zelf.
Praktijkrichtlijnen en afspraken
Afspraken tussen ouder en gastouder zijn van groot belang om eventuele misverstanden te voorkomen. Het is verstandig om de belangrijkste punten schriftelijk vast te leggen, bijvoorbeeld in een contract. Hieronder worden enkele praktijkrichtlijnen besproken die vaak van toepassing zijn.
Vakantie- en sluitingsdagen
Gastouders aan huis zijn meestal gesloten op nationale feestdagen. Deze dagen zijn onder andere:
- Nieuwjaarsdag
- Goede Vrijdag
- Pasen (eerste en tweede Paasdag)
- Koningsdag
- Bevrijdingsdag
- Hemelvaartsdag
- Pinksteren (eerste en tweede Pinksterdag)
- Kerstmis (eerste en tweede kerstdag)
Wanneer een nationale feestdag op een opvangdag valt, worden deze uren altijd berekend. Dit betekent dat de gastouder deze uren niet gratis aanbiedt, maar er wel voor wordt betaald.
Ruildagen en extra opvangdagen
Het ruilen van dagen is in overleg toegestaan, mits het maximale kindaantal niet overschreden wordt en de te ruilen dagen in dezelfde week vallen. Ook is het mogelijk om extra opvangdagen aan te vragen, zolang het kindaantal dit toelaat.
Communicatie en bereikbaarheid
Een gastouder aan huis is telefonisch bereikbaar op de dagen dat het kind aanwezig is. Meestal is dit van maandag tot vrijdag tussen 07:00 en 20:00. Als er buiten deze tijden contact moet worden opgenomen, is het verstandig om eerst een berichtje te sturen om te voorkomen dat de gastouder verstoord wordt.
Fiscale verantwoordelijkheden
De gastouder aan huis is verantwoordelijk voor haar eigen fiscale aangelegenheden. Aangezien de gastouder onder de Regeling Dienstverlening Aan Huis valt, is er geen loonbelasting of premies afgedragen. Dit betekent dat de gastouder zelf verantwoordelijk is voor het betalen van:
- Inkomstenbelasting
- Zorgverzekeringsbijdrage
Aan het begin van elk kalenderjaar moet de gastouder aangifte inkomstenbelasting doen. Daarop volgt een aanslag van de belastingdienst, waarvan de hoogte afhankelijk is van meerdere factoren. Het is daarom verstandig om een deel van de inkomsten apart te zetten voor deze aanslag.
Een aantal bronnen adviseert om een derde van het verdiende geld apart te zetten voor de belastingaanslag. Dit is een richtlijn en kan variëren afhankelijk van de situatie van de gastouder.
Conclusie
Een gastouder aan huis biedt ouders een betrouwbare vorm van kinderopvang die binnen de kaders van de Wet kinderopvang of de Regeling Dienstverlening Aan Huis valt. Deze regelingen bepalen de rechten en verplichtingen van zowel de gastouder als de ouder, en vormen een essentieel kader voor het functioneren van de opvang.
Vakantiedagen, verzuimregelingen en fiscale verantwoordelijkheden zijn belangrijke onderdelen van deze regelingen. Het is verstandig om deze zaken van te voren te bespreken en schriftelijk vast te leggen in een contract. Dit voorkomt eventuele misverstanden en zorgt voor duidelijkheid voor beide partijen.
Door de regelgeving te begrijpen en afspraken te maken, kan het samenwerken tussen gastouder en ouder zowel effectief als betaalbaar verlopen. Dit draagt bij aan een stabiele en betrouwbare kinderopvang, die zowel ouders als kinderen kan dienen.