De opvang van jonge kinderen thuis bij een gastouder is een geliefde en steeds vaker gekozen vorm van kinderopvang, vooral bij ouders die waarde hechten aan een warme, persoonlijke sfeer. Het is belangrijk om hierbij niet alleen te denken aan de kwaliteit van de opvang, maar ook aan de wettelijke kaders, de tarieven en de mogelijkheid om kinderopvangtoeslag aan te vragen. In deze artikel wordt ingegaan op de werking van gastouderopvang aan huis, de wettelijke regelingen, de tarieven en hoe ouders zich kunnen kwalificeren voor toeslag.
Werking van gastouderopvang aan huis
Gastouderopvang aan huis betekent dat een gastouder, vaak met een kinderopvangdiploma, kinderen opvangt in de woning van de gastouder of in de woning van de vraagouder (ouder van het kind). In beide gevallen is sprake van een wettelijke regeling die bepaalt hoe de opvang georganiseerd moet zijn, welke tarieven gelden en welke verantwoordelijkheden er zijn voor zowel de gastouder als de vraagouder.
Gastouder in eigen woning
In het geval dat een gastouder kinderen opvangt in eigen woning, mag deze niet meer dan 6 kinderen tegelijk opvangen. Hierbij geldt dat: - Maximaal 5 kinderen jonger dan 4 jaar - Maximaal 4 kinderen jonger dan 2 jaar - Maximaal 2 baby’s jonger dan 1 jaar
Als de gastouder zelf ook kinderen heeft, tellen deze tot 10 jaar mee naar de limieten. Bovendien moet een gastouder geregistreerd zijn in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK) en beschikken over een relevant kinderopvangdiploma, een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) en een certificaat in KinderEHBO.
De gastouder is in deze situatie aangesloten bij een gastouderbureau, dat zorgt voor registratie, kwaliteitscontrole en administratieve ondersteuning. De betaling van de gastouder gaat via het gastouderbureau, dat de rol van kassier vervult.
Gastouder in de woning van de vraagouder
Wanneer de gastouder de opvang uitvoert in de woning van de vraagouder, spreekt men soms van "gastouder aan huis". In dit geval geldt dat de gastouder zich onderwerpt aan de regelgeving van de Wet op de Arbeid (WML), het Burgerlijk Wetboek en de Regeling opvang aan huis. De vraagouder is in dit geval zowel opdrachtgever als werkgever, en de gastouder is de werknemer.
De werkduur mag niet langer zijn dan 12 uur per dienst, met een pauze van minimaal 45 minuten bij diensten langer dan 10 uur. De gastouder heeft recht op vakantie, ziektevergoeding en een contract dat duidelijk afspraken bevat over het uurloon, vakantie en opzegtermijnen.
Wettelijke kaders en verantwoordelijkheden
De gastouderopvang valt onder verschillende wettelijke regelingen, afhankelijk van waar en hoe de opvang georganiseerd is. De belangrijkste regelgevingen zijn:
Wet kinderopvang
De gastouder moet voldoen aan de Wet kinderopvang en de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB). Hierbij moet de gastouder geregistreerd zijn bij het LRK en het gastouderbureau eveneens geregistreerd zijn. Daarnaast moet de gastouder voldoen aan opleidingseisen.
Regeling opvang aan huis
Bij gastouderopvang in de woning van de vraagouder, zoals bijvoorbeeld als de gastouder komt opdagen in het huis van de vraagouder, geldt de Regeling opvang aan huis. Deze regeling stelt dat de gastouder een wettelijk minimumloon moet ontvangen en dat de vraagouder als werkgever verantwoordelijk is voor het aanbieden van een veilige werkomgeving. De woning moet bijvoorbeeld zijn goedgekeurd door de GGD.
Arbowet
Als de gastouder in de woning van de vraagouder werkt, geldt ook de Arbowet. Hierdoor moet de vraagouder zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. De gastouder heeft recht op een contract dat de wettelijke voorwaarden bevat, zoals vakantie, ziektevergoeding en opzegtermijnen.
Tarieven voor gastouderopvang
De tarieven voor gastouderopvang variëren afhankelijk van de leeftijd van de gastouder en de omstandigheden van de opvang. Hieronder een overzicht van de standaardtarieven:
- Gastouder jonger dan 13 jaar: € 3 tot € 4,45 per uur per kind
- Gastouder 13 tot 15 jaar: € 3,98 tot € 6,64 per uur per kind
- Gastouder 15 tot 18 jaar: € 3,98 tot € 6,64 per uur per kind
- Volwassen gastouder: € 6,40 tot € 8,00 per uur per kind
Wanneer de gastouder meerdere kinderen tegelijk opvangt, kan het tarief hoger liggen. Bijvoorbeeld bij vier kinderen tegelijk kan het tarief rond de € 25,60 tot € 32 per uur liggen.
Naast het uurloon kan een gastouder ook een onkostenvergoeding vragen aan de ouders, zoals voor brood, een warme maaltijd of luiers. Ook een kilometervergoeding kan worden aangevraagd wanneer de gastouder kinderen ophaalt of brengt naar school.
Kinderopvangtoeslag en gastouderopvang
Een van de belangrijkste voordelen van gastouderopvang is dat ouders, net zoals bij een kinderdagverblijf, kinderopvangtoeslag kunnen aanvragen, mits aan een aantal voorwaarden is voldaan.
Voorwaarden voor toeslag
Een ouder heeft recht op kinderopvangtoeslag bij gastouderopvang als:
- Zowel de gastouder als de opvanglocatie geregistreerd zijn in het LRK
- De gastouder aangesloten is bij een erkend gastouderbureau
- De gastouderopvang gebeurt via een erkend gastouderbureau
- De ouders werken, studeeren, volgen een traject naar werk of een inburgeringscursus
- De ouders kunnen bewijzen dat ze de opvangkosten betalen, bijvoorbeeld via facturen of bankafschriften
Maximum uurtarief voor toeslag
De Belastingdienst stelt een maximum uurtarief vast voor de toeslag. Voor 2025 geldt voor gastouderopvang een maximum van € 7,53 per uur. De toeslag is berekend op basis van het minimumloon, het aantal kinderen en het aantal uren opvang.
Berekening van toeslag
De toeslag is afhankelijk van het inkomen van de ouders, het aantal kinderen en het aantal uren opvang. Ouders kunnen kinderopvangtoeslag aanvragen voor maximaal 140% van het aantal gewerkte uren. Bijvoorbeeld: werkt een ouder 8 uur per dag, dan mag hij 11 uur opvang declareren bij de Belastingdienst.
Verantwoordelijkheid bij ziekte van de gastouder
Als een gastouder ziek wordt, heeft de vraagouder geen recht op kinderopvangtoeslag voor de uren dat de gastouder niet werkt. De vraagouder moet het loon van de gastouder doorbetalen (ten minste 70% van het loon, maar minimaal het minimumloon) gedurende ten minste zes weken. Is er een vervangende gastouder, dan is de vraagouder wél in aanmerking voor toeslag over die kosten.
Financiële voordelen van gastouderopvang
Gastouderopvang is vaak goedkoper dan kinderdagverblijven. Een gastouder kost gemiddeld ongeveer € 1,50 minder per uur dan een kinderdagverblijf. Daarnaast is gastouderopvang vaak flexibeler, bijvoorbeeld bij het brengen of ophalen van kinderen. Ouders kunnen bij gastouderopvang bijvoorbeeld per uur afrekenen in plaats van vast te zitten aan dagdelen.
Bovendien heeft een gastouder die geregistreerd is bij een erkend gastouderbureau, recht op kinderopvangtoeslag. Dit betekent dat ouders een deel van de kosten terugkrijgen van de overheid, vergelijkbaar met wat zij krijgen bij een kinderdagverblijf.
Belastingaangiften en administratie
De administratie rond gastouderopvang is relatief eenvoudig. De betalingen aan de gastouder gaan via het gastouderbureau, en de vraagouder hoeft geen loonheffing of sociale premies in te houden. Ook hoeft de vraagouder nergens op te geven dat iemand voor hen werkt. De administratie ligt bij het gastouderbureau.
De vraagouder dient wel bewijs te hebben van de betalingen, zoals facturen of bankafschriften, om kinderopvangtoeslag aan te vragen. De toeslag wordt aangevraagd via de Belastingdienst Toeslagen en is afhankelijk van het inkomen, het aantal kinderen en het aantal uren opvang.
Opzegging van de arbeidsovereenkomst
De vraagouder kan de arbeidsovereenkomst met de gastouder opzeggen, mits hij een geldige reden heeft. De opzegtermijn moet worden afgewogen, en de vraagouder dient geen instemming van de gastouder voor de opzegging. Als de opzegging zonder geldige reden gebeurt, kan de gastouder herstel van de arbeidsovereenkomst eisen.
Conclusie
Gastouderopvang aan huis is een populaire vorm van kinderopvang die flexibel is en vaak goedkoper is dan kinderdagverblijven. Ouders kunnen recht op kinderopvangtoeslag hebben, mits aan een aantal voorwaarden is voldaan. De gastouder moet geregistreerd zijn in het Landelijk Register Kinderopvang en aangesloten bij een erkend gastouderbureau. De tarieven variëren afhankelijk van de leeftijd van de gastouder en het aantal kinderen dat tegelijk wordt opgevangen.
De wettelijke kaders zijn duidelijk gestructureerd, zowel voor de gastouder als voor de vraagouder. De gastouder heeft recht op wettelijk minimumloon, vakantie en ziektevergoeding, terwijl de vraagouder als werkgever verantwoordelijk is voor een veilige werkomgeving.
De administratie is relatief eenvoudig, met de betalingen die via het gastouderbureau lopen. Ouders kunnen bewijs van de betalingen gebruiken om kinderopvangtoeslag aan te vragen bij de Belastingdienst.
In samenvatting is gastouderopvang een praktische, financieel voordelige en betrouwbare oplossing voor ouders die op zoek zijn naar kinderopvang in een warme, persoonlijke sfeer.