Als gastouder bied je kinderopvang in jouw eigen woning of in de woning van een gezin. Deze vorm van opvang is een populaire keuze voor ouders die een kleinschalige, persoonlijke en vaak flexibelere opvangoplossing zoeken. Maar om als gastouder aan huis te mogen werken, zijn er specifieke eisen gesteld. Deze eisen gaan zowel over de persoonlijke kwaliteiten en kwalificaties van de gastouder, als over de fysieke omgeving waarin de kinderen zich zullen bevinden.
Deze artikelen geeft een overzicht van de wettelijke en praktische eisen die aan een gastouder thuis worden gesteld. Hierbij wordt ingegaan op zowel veiligheidsaspecten, pedagogische vereisten, administratieve verplichtingen, en andere relevante voorwaarden.
Algemene eisen aan een gastouder
Om als gastouder aan huis te mogen werken, moet je voldoen aan een aantal algemene eisen die uit verschillende bronnen zijn afgeleid. Deze eisen zijn vastgelegd in de Wet kinderopvang en andere landelijke regelgeving, en worden gecontroleerd door GGD of erkende gastouderbureaus.
Leeftijd en persoonlijke kwaliteiten
- Leeftijd: Een gastouder moet minimaal 18 jaar oud zijn.
- Taal: Het is verplicht om Nederlands of een erkende Nederlandse streektaal of Fries te spreken. Deze taalvaardigheid is essentieel om voldoende communicatie met kinderen en ouders mogelijk te maken.
- Gezondheid en gedrag: De gastouder moet een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) hebben. Dit betekent dat de gastouder geen strafbare feiten heeft die in het verleden zijn vastgesteld.
- Verantwoordelijkheid: De gastouder mag geen beperkingen hebben in het ouderlijk gezag, en mag geen eigen kinderen aanwezig hebben die niet onder toezicht staan.
Opleiding en certificaten
- Erkende opleiding: De gastouder moet in het bezit zijn van een diploma van een erkende opleiding. Denk hierbij aan opleidingen zoals Helpende Zorg en Welzijn (HZW) niveau 2 of een gelijkwaardige opleiding.
- EHBO-certificaat: Het is verplicht om in het bezit te zijn van een geregistreerd en geldig EHBO-certificaat voor kinderen. Dit certificaat is essentieel voor het juist kunnen reageren op medische noodzaken bij jonge kinderen.
- Pedagogische vaardigheden: De gastouder moet werken volgens een pedagogisch beleidsplan, veiligheids- en gezondheidsbeleid, en de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Dit houdt in dat er een duidelijke pedagogische richting is die gericht is op het welzijn en de ontwikkeling van kinderen.
Veiligheidsaspecten van de opvangomgeving
De fysieke omgeving waarin kinderen worden opgevangen is van groot belang voor hun veiligheid en welzijn. De woning van de gastouder moet voldoen aan een aantal specifieke veiligheids- en hygiëne-eisen. Deze eisen worden meestal gecontroleerd door de GGD of een erkend gastouderbureau.
Algemene veiligheidseisen
- Rookvrije omgeving: De woning van de gastouder moet volledig rookvrij zijn. Dit betekent dat er geen sigaretten of andere rookproducten mogen worden gebruikt binnen de woning.
- Rookmelders: Het huis moet voorzien zijn van voldoende goed functionerende rookmelders. Dit is verplicht om risico’s op brand te beperken.
- Toegankelijkheid en verkeerssituatie: De woning moet gemakkelijk toegankelijk zijn voor kinderen en ouders. Er mogen geen obstakels zijn, zoals een kinderwagen in de gang die kan leiden tot vallen of struikelen.
Veiligheid in de inrichting
- Veiligheidsglas: Alle deuren en ramen moeten voorzien zijn van veiligheidsglas. Tenzij het glas hoger dan 120 cm vanaf de vloer begint, omdat kinderen anders niet per ongeluk doorheen kunnen vallen.
- Deurstoppen: De deuren moeten uitgerust zijn met een deurdranger of deurstop om te voorkomen dat kinderen hun handjes of armpjes tussen de deur kunnen krijgen.
- Raambeveiliging: Ramen moeten voorzien zijn van raambeveiligers of sluitingen om te voorkomen dat kinderen eruit kunnen vallen. Ook moeten opstapmogelijkheden bij ramen worden vermeden.
- Traptreden en balustrades: Traptreden mogen niet te glad zijn. De afstand tussen de spijlen van de trapleuning mag maximaal 8 cm zijn. De balustrade op de overloop moet minimaal 1 meter hoog zijn.
- Vloeren en scherpe hoeken: De vloeren mogen niet glad zijn. Scherpe uitstekende delen, zoals punten van tafels, moeten worden afgedekt.
- Radiatoren en temperatuur: Radiatoren mogen niet te warm zijn of anders moeten worden afgeschermd. De temperatuur in de woning mag niet lager zijn dan 17° en niet hoger dan 25°. Bovendien mag een kind niet op koude ondergrond of in de tocht worden geplaatst.
Veiligheid in specifieke ruimtes
Speelruimte
De speelruimte moet veilig en verantwoord zijn, afgestemd op het aantal en de leeftijd van de kinderen. Speelgoed moet veilig, gevarieerd, uitdagend en educatief zijn. Er moet voldoende ruimte zijn voor actief spelen, leren, muziek en lezen. De speelruimte moet ook goed geventileerd zijn.
Slaapruimte
Voor kinderen jonger dan 1,5 jaar is een aparte, goed geventileerde slaapruimte verplicht. Deze ruimte moet afgestemd zijn op het aantal kinderen in deze leeftijdscategorie.
Buitenruimte
De gastouder moet ook veilige buitenspeelmogelijkheden bieden. Dit betekent dat de tuin of speelplek veilig moet zijn, zonder scherpe hoeken of gevaarlijke voorwerpen. De buitenspeelruimte moet hygiënisch en geschikt zijn voor kinderen.
Pedagogische kwaliteit
De pedagogische kwaliteit van de opvang is een belangrijk onderdeel van de eisen aan een gastouder. De gastouder moet niet alleen fysieke veiligheid bieden, maar ook een pedagogisch plan volgen dat gericht is op de ontwikkeling van kinderen.
Dagritme en afwisseling
- Regelmatig dagritme: De gastouder moet een duidelijk dagritme bieden met afwisseling tussen spelen, rusten en leren. Dit helpt kinderen om zich gericht en veilig te voelen.
- Persoonlijke aandacht: Omdat de opvang kleinschalig is, is er ruimte voor individuele aandacht. Dit draagt bij aan de emotionele en sociale ontwikkeling van kinderen.
- Kommunikatie met ouders: Er moet een goed contact zijn tussen de gastouder en de ouders. De gastouder moet regelmatig rapporteren hoe het met de kinderen gaat. Ook moet de gastouder telefonisch bereikbaar zijn tijdens de opvanguren.
Pedagogisch beleidsplan
- Plan volgen: De gastouder werkt volgens een pedagogisch beleidsplan dat afkomstig is van het gastouderbureau. Dit plan bevat richtlijnen over hoe met kinderen om te gaan, hoe activiteiten te plannen en hoe het welzijn van kinderen te waarborgen.
- Meldcodes: De gastouder moet voldoen aan de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Dit houdt in dat eventuele incidenten met betrekking tot kindermishandeling of huiselijk geweld moeten worden gemeld aan de juiste instanties.
Administratieve eisen en inschrijving
Naast de fysieke en pedagogische eisen zijn er ook een aantal administratieve voorwaarden die voldaan moeten worden. Deze gaan over inschrijving in officiële registers, verantwoordelijkheden en wettelijke verplichtingen.
Inschrijving en registratie
- Personenregister kinderopvang (PRK): Alle volwassenen die op het locaties van de gastouder wonen of werken moeten ingeschreven staan in het personenregister kinderopvang (PRK).
- Gastouderbureau: De gastouder moet ingeschreven staan bij een erkend gastouderbureau dat in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK) staat. Het is toegestaan om bij meerdere gastouderbureaus ingeschreven te zijn, maar de gastouder mag geen gastouder zijn van eigen gastouderbureau.
- Inschrijving in het LRK: De gastouder moet ingeschreven staan in het Landelijk Register Kinderopvang om in aanmerking te komen voor kinderopvangtoeslag of andere subsidies.
Juridische verantwoordelijkheden
- Ouders als werkgever: Bij gastouderopvang aan huis zijn de ouders de juridische werkgever. Dit betekent dat zij verantwoordelijk zijn voor administratieve zaken zoals loonadministratie en verzekeringen.
- Kinderopvangtoeslag: Voor in aanmerking komen voor de kinderopvangtoeslag moet de gastouder minimaal drie dagen per week werken.
Voordelen en nadelen van gastouderopvang aan huis
Hoewel gastouderopvang aan huis een populaire keuze is voor ouders, zijn er ook enkele voor- en nadelen die worden genoemd in de bronnen.
Voordelen
- Veilig en vertrouwd: De opvang vindt plaats in een vertrouwd omgeving, wat kinderen vaak minder stressvol ervaren.
- Flexibiliteit: De gastouder kan vaak flexibel zijn in opvangtijden, zoals op de avond of in het weekend.
- Persoonlijke aandacht: Vanwege het kleinschalige karakter van de opvang, krijgen kinderen veel individuele aandacht.
- Minder reistijd: Omdat de opvang bij de ouders thuis plaatsvindt, hoeven kinderen niet naar een opvanglocatie te reizen.
- Financieel voordelig voor grotere gezinnen: Voor gezinnen met meerdere kinderen kan deze vorm van opvang kostenefficiënter zijn dan een kinderdagverblijf.
- Vaste contacten: Kinderen hebben meestal een vaste gastouder, wat bijdraagt aan emotionele stabiliteit.
Nadelen
- Minder speelkameraden: Omdat er minder kinderen zijn, is er minder kans op sociale interactie met andere kinderen.
- Flexibiliteit bij afwezigheid van de gastouder: Als de gastouder ziek of op vakantie is, moet een ander gastouder of opvangoplossing worden geregeld, wat voor kinderen soms lastig kan zijn.
- Geen vier-ogen-principe: De gastouder werkt meestal alleen, zonder collega’s in de ruimte. Dit kan bij sommige ouders zorgen voor minder vertrouwen in de veiligheid van de opvang.
Uitvoering en toezicht
Zowel de GGD als erkende gastouderbureaus spelen een rol in het toezicht op de uitvoering van de eisen aan een gastouder. De GGD controleert jaarlijks of de woning van de gastouder nog steeds voldoet aan alle eisen. Daarnaast zijn er ook jaarlijkse risico-inventariseringen en evaluaties (RIE) om de veiligheid en hygiëne in de opvangomgeving te beoordelen.
Gastouderbureaus coachen en begeleiden gastouders bij het opzetten en onderhouden van een veilige en vertrouwde opvangomgeving. Ze helpen bijvoorbeeld bij het opstellen van pedagogische plannen, het uitvoeren van veiligheidstests en het bijwerken van pedagogische praktijken.
Conclusie
Gastouderopvang aan huis biedt ouders een persoonlijke en kleinschalige opvangoplossing, maar dit vereist dat de gastouder voldoet aan een aantal wettelijke en praktische eisen. Deze eisen zijn gericht op veiligheid, pedagogische kwaliteit, administratieve verplichtingen en professionele kwaliteiten. Zowel de fysieke omgeving als de persoonlijke eigenschappen van de gastouder zijn van groot belang voor het welzijn en de ontwikkeling van kinderen. Het is essentieel dat de gastouder werkt volgens een duidelijk pedagogisch plan en dat de opvangruimte veilig en hygiënisch is. Tijdens de toezichtscontrole door GGD of gastouderbureau wordt gecontroleerd of deze eisen nog steeds worden nagekomen.