Wanneer ouders kinderopvang aan huis nodig hebben, is het mogelijk om een gastouder in loondienst te nemen. Deze vorm van kinderopvang brengt zowel voordelen als bepaalde verplichtingen met zich mee, zowel voor de gastouder als voor de ouders. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van wat het betekent om gastouder aan huis in loondienst te zijn, welke tarieven gelden, en welke verantwoordelijkheden en rechten daarmee gemoeid zijn.
Wat betekent het om gastouder aan huis in loondienst te zijn?
Een gastouder aan huis die in loondienst komt werkt als werknemer van de ouders. Dit betekent dat de ouders verantwoordelijk zijn voor het uitkeren van een salaris, het afdragen van sociale premies en verzekeringen en het opstellen van een arbeidscontract. Dit verschilt van de zelfstandige vorm van gastouderopvang, waarbij de gastouder haar eigen tarief bepaalt en haar eigen administratie leidt.
Een gastouder in loondienst valt onder de regeling dienstverlening aan huis, die een tussenvorm is tussen werken als zelfstandige en als werknemer. Deze regeling biedt bepaalde rechten aan de gastouder, zoals vakantietoeslag en loondoorbetaling bij ziekte, maar ook verplichtingen voor de ouders.
Tarieven en inkomsten
Wanneer een gastouder in loondienst is, kan het uurtarief variëren afhankelijk van factoren zoals ervaring, locatie en de omvang van de opvang. Voor 2026 zijn er algemene richtlijnen voor uurtarieven voor gastouders die in loondienst werken. Voor gastouderopvang in de woning van de ouders gelden hogere tarieven dan voor gastouderopvang in de eigen woning van de gastouder.
Volgens de meeste bronnen ligt het gemiddelde uurtarief voor 2026 tussen de €17 en €25 per uur per gezin. Voor gastouderopvang in de woning van de ouders kan het uurtarief hoger liggen, bijvoorbeeld tussen €22,50 en €30 per uur voor een gezin met 2 of 3 kinderen zonder extra zorg of begeleiding.
Bij de regeling dienstverlening aan huis dient de gastouder in het algemeen minimaal 1225 uur per jaar te werken. Daarnaast mag een gastouder in loondienst niet langer dan 3 dagen per week bij hetzelfde gezin werken, tenzij ze wordt ingeschakeld als volwaardige werknemer.
Verplichtingen voor de ouders
Wanneer een gastouder in loondienst is, zijn de ouders als werkgevers verantwoordelijk voor het uitkeren van een salaris dat minimaal het wettelijk minimumloon bedraagt. Daarnaast zijn ze verplicht om vakantietoeslag uit te keren, wat 8% is van het bruto loon. Deze vakantietoeslag wordt uitgekeerd op basis van 4 weken vakantie per jaar.
Bij ziekte heeft de gastouder recht op loondoorbetaling gedurende 6 weken. De hoogte van de doorbetaling is in overleg met de ouders vast te leggen. In de meeste gevallen wordt 70% van het loon doorbetaald, maar dit mag nooit lager zijn dan het wettelijk minimumloon.
Daarnaast zijn de ouders verantwoordelijk voor het afdragen van premies volksverzekeringen en het opstellen van een loonadministratie. Voor het afhandelen van deze taken kunnen ouders kiezen om gebruik te maken van een payrollbedrijf, wat het administratieve werk vergemakkelijkt.
Rechten van de gastouder in loondienst
Een gastouder die in loondienst is heeft rechten die vergelijkbaar zijn met die van een gewone werknemer. Deze rechten zijn onder meer:
- Vakantietoeslag van 8% van het bruto loon.
- Vakantie-uren: De gastouder heeft recht op vakantie-uren, die meestal vier keer de overeengekomen arbeidsduur per week bedragen.
- Loondoorbetaling bij ziekte: De gastouder heeft recht op doorbetaling van loon gedurende 6 weken bij ziekte. Dit kan 70% van het loon zijn, maar nooit lager dan het wettelijk minimumloon.
- Arbeidscontract: Er moet een duidelijk arbeidscontract zijn tussen de gastouder en de ouders. Dit contract bevat onder andere de werkduur, het uurloon, de rechten en verplichtingen van beide partijen.
Het is belangrijk om deze rechten en verplichtingen goed te begrijpen, zowel voor de gastouder als voor de ouders. Dit zorgt voor een duidelijke en juridisch veilige relatie.
Verschil tussen gastouder in loondienst en als zelfstandige
Niet elke gastouder kiest ervoor om in loondienst te werken. Veel gastouders kiezen ervoor om als zelfstandige, of ZZP’er, te functioneren. Dit heeft andere fiscale gevolgen en verantwoordelijkheden.
Een gastouder die als zelfstandige werkt heeft meer vrijheid in het bepalen van tarieven en werktijden. Ze hoeft geen vakantietoeslag of loondoorbetaling bij ziekte te ontvangen, maar is ook niet verplicht om deze rechten te eisen. Bovendien heeft een zelfstandige gastouder geen recht op doorbetaling van loon bij ziekte of vakantie, tenzij dat in een aparte afspraak met de ouders is vastgelegd.
Een voordel van het werken als zelfstandige is dat de gastouder belastingvoordelen kan genieten. Ze hoeft bijvoorbeeld geen BTW te betalen, mits ze voldoet aan de voorwaarden van de Belastingdienst. Daarnaast is het mogelijk om inkomsten apart te houden en een maandelijkse belastingaangifte te doen.
Werkgeversverplichtingen bij loondienst
Wanneer de gastouder in loondienst is, moeten de ouders als werkgevers bepaalde verplichtingen nakomen. Deze verplichtingen zijn onder meer:
- Het uitkeren van een salaris dat minimaal het wettelijk minimumloon bedraagt.
- Het afdragen van premies volksverzekeringen (zoals ziektekostenverzekering, arbeidsongeschiktheidsverzekering en ouderdomspensioenverzekering).
- Het opstellen en bijhouden van een loonadministratie.
- Het uitkeren van vakantietoeslag.
- Het uitkeren van doorbetaling van loon bij ziekte.
- Het opstellen van een arbeidscontract.
Deze verplichtingen kunnen behoorlijk administratief zijn. Daarom wordt vaak aangeraden om gebruik te maken van een payrollbedrijf dat deze taken kan overnemen. Dit zorgt ervoor dat alles correct en op tijd wordt afgewikkeld.
Belastingaangifte en administratie
Zowel gastouders in loondienst als zelfstandige gastouders moeten rekening houden met belastingaangifte. Voor gastouders in loondienst wordt het salaris per maand uitgekeerd en zijn er regelmatige administratieve verplichtingen. Voor zelfstandige gastouders geldt dat ze meestal jaarlijks een belastingaangifte doen. Ze moeten ook rekening houden met de inkomsten die ze tijdens de opvangperiode hebben ontvangen.
Het is belangrijk dat gastouders, zowel in loondienst als als zelfstandige, duidelijk administratie houden. Dit is niet alleen een verplichting van de Belastingdienst, maar ook een manier om eventuele vragen of problemen tijdig op te lossen.
Aanvullende verzekeringen
Zowel gastouders in loondienst als als zelfstandige kunnen profiteren van aanvullende verzekeringen. Deze verzekeringen zijn belangrijk om risico’s te dekken, zoals aansprakelijkheid voor de kinderen die ze opvangen.
Een aanvullende aansprakelijkheidsverzekering is een verzekering die de gastouder beschermt tegen aansprakelijkheid in geval van schade of letsel aan een kind dat zij opvangen. Deze verzekering is verplicht bij gastouderopvang en moet worden ingeschreven bij het Landelijk Register Kinderopvang.
Daarnaast kan het ook verstandig zijn om een verzekering te hebben voor arbeidsongeschiktheid of ontslag. Deze verzekeringen zijn meestal beschikbaar bij verzekeraars die zich specialiseren in verzekeringen voor gastouders.
De regeling dienstverlening aan huis
De regeling dienstverlening aan huis is een tussenvorm tussen werken als werknemer en als zelfstandige. Deze regeling is bedoeld voor gastouders die meerdere gezinnen tegelijk bedienen en geen vaste werkduur hebben. De regeling biedt bepaalde fiscale voordelen, zoals een lager tarief voor de Belastingdienst, maar ook bepaalde rechten, zoals vakantietoeslag en doorbetaling bij ziekte.
Bij deze regeling is het belangrijk dat de gastouder voldoet aan een aantal voorwaarden, zoals het werken van minimaal 1225 uur per jaar en het ontbreken van een gezagsverhouding tussen de gastouder en de ouders. Daarnaast is het verplicht om een contract op te stellen dat duidelijk regelt hoeveel uren per week de gastouder werkt en welke rechten en verplichtingen er zijn.
Keuze tussen loondienst en zelfstandig ondernemerschap
De keuze tussen werken als gastouder in loondienst of als zelfstandige hangt af van verschillende factoren. Deze factoren zijn onder meer:
- Het aantal uren dat wordt gewerkt per week.
- De mate van administratieve inbreng die de gastouder wil of kan hanteren.
- De gewenste rechten en verplichtingen.
- De fiscale situatie van de gastouder.
Voor gastouders die meerdere gezinnen tegelijk bedienen of die veel vrijheid in het bepalen van tarieven en werktijden willen hebben, is het werken als zelfstandige vaak de meest aantrekkelijke keuze. Voor gastouders die bij één gezin werken en die rechten als vakantietoeslag en doorbetaling bij ziekte willen genieten, is het werken in loondienst vaak de beste optie.
Belang van duidelijke afspraken
Of een gastouder nu in loondienst of als zelfstandige werkt, het is van groot belang dat er duidelijke afspraken zijn tussen de gastouder en de ouders. Deze afspraken betreffen niet alleen het tarief en de werktijden, maar ook de rechten en verplichtingen van beide partijen.
Een duidelijk arbeidscontract is hierbij essentieel. Dit contract bevat informatie over:
- Het uurloon.
- De werkduur.
- De rechten en verplichtingen van de gastouder.
- De verplichtingen van de ouders.
- De manier van betaling.
- Eventuele aansprakelijkheid en verzekeringen.
Het is verstandig om deze afspraken schriftelijk vast te leggen, zodat er geen verwarring ontstaat over wie wat betaalt en wie voor welke taken verantwoordelijk is.
Samenwerking met een gastouderbureau
Sommige gastouders kiezen ervoor om te werken via een gastouderbureau. Deze bureaus helpen bij het beheren van administratieve taken, het opstellen van arbeidscontracten en het regelen van betalingen. In sommige gevallen houdt het gastouderbureau ook de urenregistratie bij en maakt het de uitbetaling van de inkomsten.
Een gastouderbureau kan vooral van pas komen voor gastouders die als zelfstandige werken. Het bureau helpt bij het opstellen van contracten en het regelen van verzekeringen, zodat de gastouder zich voornamelijk op de opvang kan concentreren.
Voorwaarden voor het werken als gastouder aan huis
Wanneer een gastouder aan huis werkt, zijn er bepaalde voorwaarden waaraan moet worden voldaan. Deze voorwaarden zijn onder meer:
- Registreering in het Landelijk Register Kinderopvang. Dit is verplicht voor alle gastouders, ongeacht of ze in loondienst of als zelfstandige werken.
- Een minimum aan ervaring of training. Hoewel er geen wettelijke eisen zijn aan de ervaring van een gastouder, is het verstandig om een bepaalde opleiding of training te hebben, zodat men zich goed kan richten op de opvang van kinderen.
- Aanvullende verzekeringen. Zoals aansprakelijkheidsverzekering en verzekering tegen arbeidsongeschiktheid.
- Duidelijke afspraken over het tarief, de werkduur en de rechten en verplichtingen.
Het voldoen aan deze voorwaarden is essentieel voor het zorgen van een veilige en betrouwbare kinderopvang.
Conclusie
Een gastouder aan huis die in loondienst is, heeft bepaalde rechten en verplichtingen die vergelijkbaar zijn met die van een gewone werknemer. Deze rechten omvatten vakantietoeslag, doorbetaling bij ziekte en het ontwikkelen van een duidelijke relatie met de ouders via een arbeidscontract. De ouders zijn als werkgevers verantwoordelijk voor het uitkeren van het salaris, het afdragen van sociale premies en het opstellen van een loonadministratie.
De keuze tussen werken als gastouder in loondienst of als zelfstandige hangt af van verschillende factoren, zoals de werkduur, de administratieve inbreng en de gewenste rechten. Het is belangrijk om duidelijke afspraken te maken en eventueel gebruik te maken van een gastouderbureau of payrollbedrijf om administratieve taken te verzorgen.
Zowel gastouders in loondienst als zelfstandige gastouders moeten rekening houden met belastingaangifte, verplichte verzekeringen en een duidelijke administratie. Door deze zaken goed te beheren, kan een gastouder een professionele en betrouwbare kinderopvang aanbieden die zowel voor de ouders als voor het kind gunstig is.