Inleiding
Bij gastouderopvang spelen feestdagen een belangrijke rol, zowel qua beschikbaarheid als qua financiële aspecten. Vele ouders en gastouders stellen zich hier vragen over, zoals: wat zijn officiële feestdagen, hoe worden deze behandeld in het opvangcontract, en wat betekent dit voor de doorbetaling van opvanguren en de kinderopvangtoeslag? Uit de gegevens in de bronnen blijkt dat er specifieke regels zijn voor de doorbetaling van opvanguren op feestdagen, die afhankelijk zijn van de afspraken in het contract en de beschikbaarheid van de gastouder. Deze regels zijn niet altijd duidelijk en kunnen variëren per situatie.
In deze bijdrage wordt een overzicht gegeven van de feestdagen, de regels voor doorbetaling en kinderopvangtoeslag, en de verantwoordelijkheden van zowel de gastouder als de vraagouder. Daarnaast wordt ingegaan op de praktijkuitvoering van deze regels en mogelijke verwarringen die ontstaan kunnen zijn bij ouders en gastouders.
Wat zijn officiële feestdagen in het kader van gastouderopvang?
Officiële feestdagen zijn datums die op nationaal niveau erkend worden en waarop regelmatig scholen en opvanginstellingen gesloten zijn. In het kader van gastouderopvang zijn deze feestdagen van belang, omdat ze bepalen of er een recht op doorbetaling bestaat voor opvanguren die op zo’n dag vallen.
Volgens de bronnen zijn de volgende dagen gedefinieerd als officiële feestdagen:
- Nieuwjaarsdag (1 januari)
- Goede Vrijdag
- Eerste en tweede Paasdag
- Koningsdag (4 april)
- Bevrijdingsdag (5 mei)
- Hemelvaartsdag
- Eerste en tweede Pinksterdag
- Kerstmis (25 en 26 december)
Daarnaast noemen enkele bronnen ook Leidens Ontzet (2 en 3 oktober) als feestdagen, hoewel deze niet nationaal erkend zijn. Andere instellingen of gastouders kunnen hier hun eigen regels op hanteren, maar het is belangrijk dat dit in het contract of in de huisregels duidelijk vermeld staat.
Wat gebeurt er met opvanguren op feestdagen?
Als een normale opvangdag op een officiële feestdag valt, kunnen de opvanguren in rekening worden gebracht, mits de gastouder niet beschikbaar is. Dit is een uitzondering op de regel dat opvanguren enkel berekend worden wanneer de opvang daadwerkelijk open is. Deze uitzondering is geregeld in de CAO Kinderopvang, die toepassing heeft op gastouders die in loondienst zijn. Gastouders die niet in loondienst zijn, vallen echter niet onder deze CAO en kunnen hier dus niet automatisch rechten op hebben.
In de praktijk houdt dit in dat:
- Als de gastouder beschikbaar is en opvang levert, kan de opvanguur berekend worden.
- Als de gastouder niet beschikbaar is en de opvang gesloten is, kunnen de opvanguren wel berekend worden, maar alleen als het contract hierin expliciet voorziet.
- Ouders hebben recht op kinderopvangtoeslag voor deze uren, zolang het contract dit voorziet en de gastouder niet beschikbaar is.
Het is belangrijk dat deze afspraken duidelijk gemaakt worden in het opvangcontract of in de huisregels. Ouders moeten weten welke dagen ze moeten betalen en op welke dagen ze zelf opvang moeten regelen.
Wat zijn de regels voor vakanties en vrije dagen van gastouders?
Wanneer een gastouder zelf op vakantie gaat of een vrije dag heeft, zijn er ook specifieke regels voor het berekenen van opvanguren en het recht op doorbetaling.
Vakanties van de gastouder
- Vakanties moeten minstens vier weken van te voren worden doorgegeven aan de vraagouder.
- Tijdens deze vakanties ontvangt de gastouder geen vergoeding.
- Bureaukosten worden wel in rekening gebracht.
- De vraagouder is verantwoordelijk voor het regelen van vervangende opvang.
- De opvanguren worden niet berekend, tenzij het een contractuur betreft die niet op de vakantiedagen van de gastouder valt.
Vrije dagen van de gastouder
- Vrije dagen worden berekend als de gastouder niet beschikbaar is en de opvangplek is vrijgehouden.
- Ouders kunnen hier akkoord mee geven.
- In sommige gevallen kan vervangende opvang worden aangeboden, waarbij de kosten niet worden berekend als het plekje verdergegeven wordt.
Zelfbeschikbaarheid van de gastouder
Als de gastouder wel beschikbaar is, maar niet aan opvang doet (bijvoorbeeld omdat het kind er niet is), zijn er mogelijk andere regels. Bijvoorbeeld bij zwangerschapsverlof kan de gastouder de opvanguren nog steeds berekenen, mits het kind niet aanwezig is.
Wat betekent dit voor de vraagouder?
Voor de vraagouder zijn er een aantal duidelijke verantwoordelijkheden:
- Het is belangrijk om de feestdagen, vakanties en vrije dagen van de gastouder te kennen.
- Als deze vallen op normale opvangdagen, is het de vraagouder verplicht om te overleggen of ze akkoord gaan met doorbetaling van de opvanguren.
- Als een gastouder op vakantie is, is het de vraagouder zelf verantwoordelijk om andere opvang te regelen.
- Bij feestdagen die op een opvangdag vallen, heeft de vraagouder recht op kinderopvangtoeslag, zolang het contract dit voorziet en de gastouder niet beschikbaar is.
De vraagouder dient zich bewust te zijn van het feit dat doorbetaling van opvanguren op feestdagen niet automatisch recht geeft op kinderopvangtoeslag. Hierbij geldt: kinderopvangtoeslag wordt alleen verstrekt voor uren waarop de dienst daadwerkelijk wordt aangeboden. De feestdagen vormen een uitzondering, maar dit geldt alleen als het contract dit duidelijk vermeld.
Wat zijn de regels voor doorbetaling van gastouderopvang tijdens feestdagen?
De regels voor doorbetaling tijdens feestdagen zijn duidelijk gesteld in de bronnen, maar kunnen soms verwarrend zijn. Hieronder wordt een samenvatting gegeven van de belangrijkste punten:
- Feestdagen zijn gesloten dagen voor opvang. Op deze dagen is er geen opvang mogelijk als de gastouder niet beschikbaar is.
- Opvanguren kunnen berekend worden als het contract expliciet voorziet in doorbetaling op feestdagen. Dit geldt alleen als de gastouder niet beschikbaar is.
- Ouders hebben recht op kinderopvangtoeslag voor deze berekende uren. Dit is enkel mogelijk als het contract het voorziet en de gastouder niet beschikbaar is.
- Als de gastouder beschikbaar is en opvang levert, kan het tarief worden berekend. In dat geval is er geen sprake van een gesloten dag.
- Als de gastouder in loondienst is, is het recht op doorbetaling geregeld in de CAO. Gastouders die niet in loondienst zijn, vallen hieronder niet en moeten dit expliciet afspreeken in het contract.
Een belangrijk punt is dat ouders niet wettelijk verplicht zijn om door te betalen op dagen dat de gastouder niet beschikbaar is. Het is een keuze van de ouder om hier akkoord mee te gaan. Dit is belangrijk om te weten, omdat het kan leiden tot verwarring of ontevredenheid bij ouders die verwachten dat er automatisch doorbetaald wordt.
Praktijkuitvoering en mogelijke verwarringen
Hoewel de regels op papier duidelijk zijn, blijkt uit de bronnen dat er in de praktijk verwarring kan ontstaan. Dit komt onder andere door:
- Verschillende interpretaties van het contract. Niet alle gastouders hanteren dezelfde regels of vermelden deze duidelijk in hun contract of huisregels.
- Verschillen in CAO-regels. Gastouders die in loondienst zijn, kunnen rechten hebben die andere gastouders niet hebben.
- Onduidelijkheid over de definitie van feestdagen. In enkele bronnen worden dagen genoemd die niet nationaal erkend zijn.
- Gebrek aan duidelijkheid over doorbetaling en toeslag. Ouders kunnen verwarring ondervinden over welke dagen ze moeten betalen en of ze er recht op hebben tot toeslag.
Het is daarom aan te raden dat zowel gastouders als ouders:
- Een duidelijk en gedetailleerd contract opstellen. Dit contract moet de regels voor feestdagen, vakanties en vrije dagen bevat.
- De regels van de CAO begrijpen, indien van toepassing.
- Duidelijk communiceren over verwachtingen en afspraken.
- De regels voor doorbetaling en toeslag kennen.
Conclusie
De regels rondom feestdagen in de gastouderopvang zijn in essentie vrij duidelijk, maar kunnen in de praktijk leiden tot verwarring. Het is belangrijk dat zowel gastouders als ouders zich bewust zijn van de regels voor doorbetaling van opvanguren en het recht op kinderopvangtoeslag. Officiële feestdagen zijn gesloten dagen voor opvang als de gastouder niet beschikbaar is, maar opvanguren kunnen wel berekend worden mits het contract dit voorziet. Ouders hebben recht op toeslag, mits het contract het voorziet en de gastouder niet beschikbaar is. Het is aan te raden om alle afspraken duidelijk te formuleren in het opvangcontract of in de huisregels om mogelijke verwarringen te voorkomen.
Bij gastouderopvang is samenwerking en duidelijke communicatie van groot belang. Zowel ouders als gastouders moeten zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheden en rechten. Met een goed afgesproken en duidelijk opgesteld contract is het mogelijk om een betrouwbare en vlekkeloze samenwerking te waarborgen, ook op feestdagen.