Gezond eten en drinken bij de gastouder is een essentieel onderdeel van de kinderopvang. Aangezien gastouders vaak een groot deel van de eetmomenten van kinderen verzorgen, spelen zij een centrale rol in het aanbieden van een gezonde en afwisselende voeding. In dit artikel bespreken we de rol van de gastouder in het voedingsbeleid, richtlijnen zoals opgenomen in het beleid van het Voedingscentrum, en de praktijk van het aanbieden van maaltijden, tussendoortjes en dranken in de dag van een kind bij de gastouder thuis.
Rol van de gastouder in het aanbieden van gezonde voeding
De gastouder heeft een belangrijke invloed op de voedingskeuze van het kind. Aangezien het kind vaak een groot deel van de wakkere uren doorbrengt bij de gastouder, is het aanbod van gezonde maaltijden en tussendoortjes van groot belang voor de ontwikkeling van het kind. Volgens het pedagogisch beleid van een gastouderbureau, zoals beschreven in bron 1, is het doel om kinderen een gezonde, gevarieerde en verantwoorde voeding aan te bieden die bijdraagt aan hun welzijn en groei. Dit houdt in dat de gastouder zich richt op het aanbieden van maaltijden en tussendoortjes die aansluiten bij de voedingsrichtlijnen van het Voedingscentrum.
In het werkplan van de gastouder wordt ook aandacht besteed aan de voedingsgewoonten en wensen van de ouders. Bijvoorbeeld, wordt beschreven wat voor soort voeding de gastouder aanbiedt (zoals boterhammen, fruit, groenten en warme maaltijden), wanneer deze worden geserveerd, en welke dranken beschikbaar zijn (zoals melk, water of vruchtensappen). Hierbij wordt ook rekening gehouden met eventuele voedingsbeperkingen of allergieën van het kind.
Richtlijnen voor gezonde voeding bij de gastouder
De gastouder volgt richtlijnen op basis van de adviezen van het Voedingscentrum. Deze richtlijnen zijn uitgebreid en bevatten aanbevelingen voor het aanbieden van een gezonde en gevarieerde voeding. Zo wordt bijvoorbeeld aangemoedigd om producten te gebruiken die aansluiten bij de Schijf van Vijf, zoals voedsel uit de groepen zaden, fruit en groenten, eieren, vis en vlees, en melkproducten. Daarnaast worden zout, suiker en verzadigd vet beperkt en wordt er gelet op een voldoende hoeveelheid vezels in de maaltijden.
Een ander belangrijk aspect is het aanbieden van vaste eetmomenten. Dit betekent dat er tijd is gereserveerd voor het eten, waarin het kind rustig kan eten, begeleid wordt door de gastouder, en waarin de gastouder een voorbeeldfunctie vervult. In de praktijk betekent dit dat bijvoorbeeld ontbijt, lunch en tussendoortjes op vaste momenten worden geserveerd, en dat het kind aan tafel zit om te eten.
Feestdagen worden ook gezond gevierd. Gastouders kunnen bijvoorbeeld vragen aan ouders om traktaties klein en niet te calorierijk te maken, of niet-eetbare traktaties als alternatief te overwegen. Dit helpt bij het aanhouden van gezonde voedingsgewoonten, ook tijdens speciale gelegenheden.
Praktijk van eten bij de gastouder
In de praktijk ziet de opvang bij de gastouder er concreet zo uit. De dag begint meestal tussen 7:00 en 9:30 uur met het brengen van het kind en het ontbijt. Als het kind nog niet heeft gegeten, wordt een gezamenlijke tafel georganiseerd, waarbij het kind samen met de gastouder en haar eigen kinderen een boterham of ander ontbijt eet. Na het ontbijt is er gelegenheid om te spelen, met veel speelgoed beschikbaar. Dit is een rustige start van de dag, waarin het kind zich kan wennen aan de omgeving.
Omstreeks 9:30 tot 10:00 uur is er een fruitmoment. Tijdens deze periode eten de kinderen fruit, zoals aangepaste stukjes of gepureerd fruit voor de kleintjes. Vaak is er ook een kort liedje of een activiteit voorafgaand aan het eten. De gastouder helpt bij het snijden van het fruit, en kinderen mogen zelfs met veilige mesjes meehelpen. Dit is een leerzaam en interactief moment.
Na het fruitmoment volgen activiteiten, zoals tekenen, puzzelen of andere speelactiviteiten. Deze activiteiten zijn bedoeld om het kind te stimuleren en het ontwikkelingsproces te ondersteunen. Het is ook een moment om de kinderen te helpen met het verschonen na het eten.
Omstreeks 12:00 uur wordt er lunch geserveerd. De gastouder zorgt ervoor dat de kinderen op tijd eten, en soms wordt er een warme maaltijd geserveerd. In sommige gevallen brengen ouders een lunch mee, wat ook geaccepteerd en uitgevoerd wordt door de gastouder. Dit betekent dat ouders hun voorkeuren kunnen meenemen naar de opvang, en de gastouder zorgt ervoor dat het kind adequaat gevoed wordt.
Na de lunch volgt een rustmoment of een slaapje. De gastouder zorgt voor een bed voor ieder kind, dat op een speciale kinderslaapkamer of in de eigen slaapkamer staat. De kinderen gaan zoveel mogelijk op hun eigen vaste slaaptijden naar bed, zoals gewend is in hun eigen omgeving. De gastouder helpt bij het wakker worden en het wenen aan de gezelligheid van de dag.
Tussen 15:00 en 16:00 uur is er een tussendoortje. Hierbij kunnen kinderen een koekje, een soepstengel of wat groente eten. Ook is er een moment waarin kinderen bij de gastouder op schoot zitten of een boek luisteren, wat helpt bij het opwekken van de kinderen na hun rustmoment. Deze tussendoortjes zijn ontworpen om de energieniveaus van de kinderen te ondersteunen.
Na het tussendoortje volgt weer een periode van spelen en activiteiten. Kinderen kunnen bijvoorbeeld buitspelen, lezen of dansen. Aan het einde van de dag halen ouders hun kinderen op, en de gastouder vertelt hoe de dag verlopen is. In sommige gevallen blijven kinderen bij de gastouder eten, waarbij ze met de pot meegaan of zelf een warme maaltijd meegeven.
Drinken bij de gastouder
Drinken is een belangrijk onderdeel van het eten bij de gastouder. De gastouder biedt kinderen verschillende dranken aan, zoals melk, water, vruchtensappen of siroop. In het werkplan van de gastouder wordt beschreven welke dranken beschikbaar zijn en hoe ze worden geserveerd. De keuze van dranken is meestal afhankelijk van de wensen van de ouders, eventuele voedingsbeperkingen en de voorkeuren van het kind.
De gastouder zorgt ervoor dat er voldoende vloeistof beschikbaar is, en dat de dranken niet te veel suiker of zout bevatten. Dit is in lijn met de richtlijnen van het Voedingscentrum, die bepalen dat kinderen genoeg water moeten drinken en dat het gebruik van zoetdrank beperkt moet blijven.
Praktijkverschillen en wensen
De praktijk van eten bij de gastouder kan variëren, afhankelijk van de wensen van de ouders en de individuele situatie. In sommige gevallen brengen ouders hun eigen maaltijden mee, zoals beschreven in bron 4. In andere gevallen zorgt de gastouder voor het hele eten. Deze flexibiliteit is belangrijk, omdat het de wensen van de ouders en het kind kan ondersteunen.
Een belangrijk aspect is ook de houding van de gastouder. In sommige gevallen wordt het aanbieden van eten als normaal ervaren, terwijl in andere gevallen ouders verwachten dat de gastouder het eten regelt. Deze verschillen kunnen afhankelijk zijn van de afgesproken voorwaarden en het type opvang. Het is daarom belangrijk dat ouders en gastouders elkaar goed afstemmen over de voeding van het kind.
De rol van het werkplan en het pedagogisch beleid
Het werkplan van de gastouder speelt een centrale rol in het aanbieden van gezonde voeding. In het werkplan wordt beschreven wat voor soort voeding de gastouder aanbiedt, wanneer deze wordt geserveerd, en hoe het eten en drinken is georganiseerd. De gastouder beschrijft ook haar eigen voedingsgewoonten, wat helpt bij het aanpassen van het eten aan het kind en de situatie.
Het pedagogisch beleid van de gastouderbureau's, zoals beschreven in bron 1, legt uit dat de gastouder een belangrijke rol heeft in het voldoen aan de voedingsbehoefte van het kind. De gastouder hanteert richtlijnen van het Voedingscentrum, zoals het aanbieden van gezonde maaltijden en het beperken van zout, suiker en verzadigd vet. Daarnaast is het belangrijk om kinderen voldoende te laten bewegen, omdat gezond beweeggedrag op jonge leeftijd makkelijker is aan te leren dan het afleren van ongezonde gewoontes op latere leeftijd.
Samenwerking met ouders
Een belangrijke aspect van het eten bij de gastouder is de samenwerking met de ouders. Tijdens intakegesprekken wordt aandacht besteed aan de voedingsgewoonten en wensen van de ouders. Dit helpt bij het afstemmen van het eten en drinken aan de situatie van het kind en het gezin. De gastouder kan dan een passend voedingsplan opstellen, dat zowel aansluit bij de wensen van de ouders als bij de voedingsrichtlijnen.
In sommige gevallen zijn ouders bereid om voedingsproducten mee te brengen of samen te werken met de gastouder bij het aanbieden van maaltijden. In andere gevallen is de gastouder verantwoordelijk voor het hele eten. Deze samenwerking is belangrijk om ervoor te zorgen dat het kind goed gevoed wordt en dat de wensen van de ouders zijn meegenomen in het voedingsplan.
Conclusie
Eten bij de gastouder is een belangrijk onderdeel van de kinderopvang. De gastouder speelt een centrale rol in het aanbieden van gezonde en gevarieerde maaltijden, tussendoortjes en dranken. Het aanbod van voeding wordt bepaald door de richtlijnen van het Voedingscentrum, het werkplan van de gastouder en de wensen van de ouders. In de praktijk zorgt de gastouder ervoor dat het kind op vaste momenten eet, rust neemt en voldoende beweegt. De samenwerking met de ouders is essentieel om ervoor te zorgen dat de voeding aansluit bij de situatie van het kind en het gezin.