Op donderdag 15 september 2016 stond in Nederland de 'Dag van de Gastouder' centraal. Deze dag, georganiseerd door de beroepsorganisatie KennisNetwerk GastouderOpvang (KNGO) en diverse gastouderbureaus, was bedoeld om de duizenden gastouders in het land extra in het zonnetje te zetten en het belang van hun werk te benadrukken. Met ruim 80.000 kinderen die gebruikmaken van gastouderopvang, is deze vorm van kleinschalige kinderopvang een significant onderdeel van het Nederlandse landschap. De gebeurtenissen en initiatieven rondom deze dag in 2016 bieden een kijkje in de waardering, de professionalisering en de dagelijkse praktijk van het gastouderschap.
De Betekenis en Waardering van Gastouderopvang
Gastouderopvang onderscheidt zich door haar kleinschaligheid. In tegenstelling tot grotere kinderdagverblijven, bieden gastouders opvang in een huiselijke omgeving, vaak in kleine groepen. Volgens gegevens van KNGO maakten in 2016 ruim 80.000 kinderen in Nederland gebruik van deze vorm van opvang. Deze opvang scoort al jaren de hoogste waardering binnen de kinderopvangsector, iets wat door ouders enorm wordt gewaardeerd.
De reden voor deze hoge waardering ligt in de aard van de opvang. Gastouders bieden kinderen een veilige plek, warmte en persoonlijke aandacht. Deze omgeving draagt bij aan de groei en ontwikkeling van het kind. De kleinschaligheid geeft kinderen de ruimte om zichzelf te ontwikkelen en respecteert hun eigen tempo. Tijdens de Dag van de Gastouder in 2016 werd dit aspect nadrukkelijk naar voren gebracht. Gastouders werden door KNGO omschreven als "echte helden" die zich dagelijks met hart en ziel inzetten.
De waardering uitte zich op verschillende manieren. Op landelijk niveau werd via social media aandacht besteed aan het vak, door het delen van complimenten, feitjes en dankberichten. Dit creëerde een digitaal feestje voor alle gastouders. Daarnaast was er een speciale feestelijke kleurplaat beschikbaar gesteld, die gratis kon worden gedownload en ingekleurd, zowel door kinderen als door de gastouders zelf.
Professionele Initiatieven en Beroepsorganisaties
De Dag van de Gastouder in 2016 werd georganiseerd door de beroepsorganisatie KennisNetwerk GastouderOpvang (KNGO). Deze organisatie speelde een centrale rol in het opzetten van landelijke activiteiten. Zo riep KNGO gastouders in de twee weken voorafgaand aan de dag op om bij te dragen aan de promotie van het vak en het imago van de gastouder. Gastouders werden uitgenodigd om filmpjes in te sturen en een 'superhelden raamposter' zichtbaar voor de buitenwereld op te plakken.
De ingezonden filmpjes werden verwerkt in een 'superheldenjournaal' dat dagelijks op social media te bekijken was. KNGO ontving veel originele video's, tips en foto's uit het hele land, wat de betrokkenheid van de sector onderstreept. Naast KNGO waren er diverse gastouderbureaus die eigen initiatieven ontplooiden. Gastouderbureau Snoesje meldde dat diverse partijen veelbelovende initiatieven ontplooiden. Een opvallend initiatief was de lancering van een nieuw magazine, GOUD (GastOuder Uit Duizenden), door Mare Media Groep ter ere van de speciale dag. Dit magazine was bestemd voor gastouders en iedereen die geïnteresseerd is in gastouderopvang.
Ook Gastouderbureau inZicht zette haar gastouders op een speciale manier in het zonnetje. Hoewel de landelijke Dag op 15 september viel, organiseerde inZicht op zaterdag 17 september een evenement op Nienoord. Gastouders werden hier ontvangen met koffie en koek en kregen de gelegenheid om te reflecteren op hun vak. Spreker Bob Maas van 'the blackbox' nam de gastouders mee in thema's als grenzen aangeven, dilemma's en het vinden van balans tussen de zakelijke kant van het werk en de passie voor kinderen. Ook de ontwikkeling van het kind stond centraal, met de stelling 'Kinderspel is je eerste HBO', wat benadrukt dat spel de basis vormt voor vaardigheden als volwassene.
De Dagelijkse Praktijk van een Gastouder
De Dag van de Gastouder was niet alleen een moment van waardering van buitenaf, maar ook een moment van erkenning voor de gastouders zelf. In persoonlijke berichten op forums en social media deelden gastouders hun ervaringen en gevoelens over hun werk. Deze berichten geven een inkijkje in de veelzijdigheid en emotionaliteit van het vak.
Een gastouder beschreef de diversiteit van de dagelijkse werkzaamheden: "Als gastouder doe je van alles… Naar buiten, kleien, verven, helpen bij moeilijke dingen, leuke dingen doen, liedjes zingen, voorlezen, knuffelen, poep luiers verschonen en af en toe politieagent spelen." Deze omschrijving illustreert de combinatie van zorg, opvoeding, creativiteit en praktische taken die de rol van een gastouder kenmerkt.
Ondanks de uitdagingen, zoals het soms moeten optreden als 'politieagent', overheerst het plezier in het werk. "Wat is het een leuk werk! Ik geniet elke dag van alle kindjes die hier komen spelen (al kan je er af en toe ook wel eens 1 achter het behang plakken)", schreef een gastouder. De waardering voor de kinderen komt tot uiting in het genieten van hun geweldige uitspraken en de trots die wordt gevoeld wanneer kinderen groeien of iets nieuws leren. Voor veel gastouders is het een baan die ze graag nog jaren willen blijven doen.
Voor ouders is de Dag van de Gastouder ook een moment om hun dankbaarheid te tonen. Op ouderfora werd gediscussieerd over geschikte cadeaus. Een ouder verwoordde het gevoel van velen: "Wij zijn enorm blij en gezegend met onze gastouder!" De zoektocht naar een passend cadeau, vaak iets geknutseld door het kind zelf, is een manier om deze waardering te uiten.
De Rol van de Gastouder in de Ontwikkeling van het Kind
Centraal in het gastouderschap staat de ontwikkeling van het kind. De kleinschalige opvangomgeving biedt unieke kansen voor persoonlijke aandacht en ontwikkeling. De berichten vanuit de sector benadrukken dit aspect. Gastouders creëren een veilige basis waar kinderen zich kunnen ontwikkelen op hun eigen tempo. De persoonlijke aandacht die een gastouder kan geven in een kleine groep, is een factor die door ouders zeer wordt gewaardeerd.
De activiteiten die gastouders ondernemen, variëren van creatieve bezigheden als kleien en verven tot cognitieve en sociale activiteiten als voorlezen, liedjes zingen en het aanleren van vaardigheden. De focus ligt op het totaalplaatje van de ontwikkeling. De reflectie tijdens het evenement van inZicht op 'kinderspel als eerste HBO' onderstreept het belang van spel voor de ontwikkeling van basisvaardigheden die later in het leven essentieel zijn. Gastouders worden hierin gezien als begeleiders die enerzijds ruimte geven voor eigen oplossingen en anderzijds weten wanneer ze moeten ingrijpen. Dit vereist inzicht in de situatie, het kind en zichzelf.
Conclusie
De Dag van de Gastouder in 2016 was een veelzijdig evenement dat de essentiële rol van gastouders in de Nederlandse kinderopvang benadrukte. Met ruim 80.000 kinderen die jaarlijks van deze vorm van opvang gebruikmaken, is de impact aanzienlijk. De dag bracht landelijke erkenning via KNGO, met activiteiten zoals het superheldenjournaal en de lancering van het magazine GOUD, maar ook persoonlijke waardering via lokale evenementen en cadeaus van ouders.
De gebeurtenissen lieten zien dat gastouders niet alleen zorgen voor kleinschalige en persoonlijke opvang, maar ook een cruciale bijdrage leveren aan de veiligheid, warmte en ontwikkeling van kinderen. Tegelijkertijd werd duidelijk dat het vak professionaliteit en reflectie vraagt, zoals bleek uit de workshops over grenzen en balans. De Dag van de Gastouder 2016 was daarmee meer dan een feestdag; het was een erkenning van een vak dat, ondanks zijn cruciale maatschappelijke functie, soms onzichtbaar is in de dagelijkse praktijk. De passie en toewijding die gastouders tonen, van het verschonen van luiers tot het begeleiden van spelende kinderen, vormen de basis van dit gewaardeerde beroep.