De coronapandemie heeft geleid tot specifieke protocollen binnen de kinderopvangsector, waaronder de gastouderopvang. Deze richtlijnen zijn essentieel om de veiligheid van kinderen, gastouders en ouders te waarborgen. Vooral wanneer een gastouder wordt ingezet in de woning van de vraagouder, oftewel gastouderopvang aan huis, spelen er unieke situaties met betrekking tot isolatie en quarantaine. Het is van cruciaal belang dat vraagouders en gastouders op de hoogte zijn van de actuele regelgeving om verantwoord opvang te kunnen blijven verzorgen. De basis voor deze maatregelen wordt gevormd door het protocol kinderopvang & COVID-19, dat regelmatig wordt bijgewerkt.
In dit artikel worden de maatregelen uiteengezet zoals deze zijn vastgelegd in de meest recente versie van het protocol, met specifieke aandacht voor de situatie waarin opvang plaatsvindt bij de vraagouder thuis. Daarnaast wordt ingegaan op de algemene kenmerken en voordelen van gastouderopvang aan huis, zodat een volledig beeld ontstaat van deze opvangvorm in het licht van de huidige gezondheidscontext.
Protocollen en maatregelen voor veilige opvang
Om de verspreiding van het coronavirus te beperken, zijn er strikte afspraken gemaakt voor de kinderopvang. Gastouders en gastouderbureaus dienen samen afspraken te maken over de benodigde voorzorgsmaatregelen in hun specifieke situatie. Hiervoor is een handreiking beschikbaar gesteld door de Rijksoverheid die essentiële bedrijfsprocessen schetst. De richtlijnen van het RIVM vormen hierbij het uitgangspunt. Organisaties zoals Amira Children volgen het coronanieuws op de voet en passen de richtlijnen van het RIVM toe in hun protocol. Het is aan de gastouder en de vraagouder om dit protocol goed met elkaar te bespreken, zodat iedereen weet hoe te handelen bij klachten of besmettingen.
Maatregelen bij klachten van de vraagouder of huisgenoten
Wanneer de opvang bij de vraagouder thuis plaatsvindt, zijn de gezondheidsstatus van de vraagouder en diens huisgenoten bepalend voor het al dan niet doorgaan van de opvang. Indien een huisgenoot van de vraagouder van 4 jaar of ouder klachten heeft die passen bij corona, dient deze persoon een (zelf)test te doen. Totdat de uitslag van deze test bekend is, vindt er geen opvang plaats.
Is de testuitslag negatief? Dan kan de opvang weer hervatten. Is de testuitslag positief? Dan kan er geen opvang plaatsvinden totdat de besmette persoon uit isolatie is.
Voor kinderen van 0 tot 4 jaar geldt een uitzondering bij verkoudheidsklachten. Deze klachten kunnen bestaan uit een loopneus, neusverkoudheid, niezen en/of keelpijn, of af en toe hoesten. Ook als deze kinderen niet getest zijn, kan de opvang doorgaan. Deze uitzondering vervalt echter wanneer het kind een nauw contact is van iemand die positief is getest op corona. In dat geval moeten ook kinderen van 0 tot 4 jaar getest worden bij bovengenoemde klachten. Tot de uitslag van de (zelf)test vindt er geen opvang plaats. Bij een negatieve uitslag kan de opvang weer starten.
Maatregelen bij positieve testuitslag van de vraagouder of huisgenoot
Indien de vraagouder of een huisgenoot van de vraagouder positief test op corona, gaan deze personen in isolatie. Er kan dan geen opvang plaatsvinden. De positief geteste persoon gaat ten minste 7 dagen in isolatie. Na deze periode moeten de klachten ten minste 24 uur helemaal weg zijn voordat de isolatie kan worden beëindigd. Daarna kan er weer opvang plaatsvinden, mits er geen andere persoon in het huishouden positief is getest.
Het is belangrijk om in het geval van een positieve vraagouder ook de quarantaineadviezen voor huisgenoten in de gaten te houden. Zelfs nadat de positieve persoon uit isolatie is, kan er nog een quarantaineadvies gelden voor de overige huisgenoten, wat gevolgen kan hebben voor de mogelijkheid tot opvang.
Maatregelen bij een quarantaineadvies
Een quarantaineadvies kan ontstaan wanneer de vraagouder of een huisgenoot een nauw contact is van iemand die positief is getest op corona. De mogelijkheid om opvang te laten doorgaan hangt af van de mate van contact met de gastouder. Als de persoon in quarantaine in een aparte ruimte verblijft en geen contact heeft met de gastouder en/of de andere kinderen die worden opgevangen, kan de opvang wel doorgaan. Als de persoon in quarantaine niet in een aparte ruimte kan verblijven en/of wel contact heeft met de gastouder en/of de opgevangen kinderen, kan de opvang niet plaatsvinden.
Maatregelen in de eigen woning van de gastouder
Ook wanneer de gastouder opvangt in eigen woning, gelden er vergelijkbare regels. Heeft een huisgenoot van de gastouder van 4 jaar of ouder klachten die passen bij corona, dan dient deze een (zelf)test te doen. Tot de uitslag vindt er geen opvang plaats. Bij een negatieve uitslag kan de opvang hervatten. Bij een positieve uitslag kan er geen opvang plaatsvinden totdat de besmette persoon uit isolatie is.
Voor eigen kinderen van de gastouder in de leeftijd van 0 tot 4 jaar met verkoudsheidsklachten geldt een uitzondering; ook als zij niet getest zijn, kan de opvang plaatsvinden. Tenzij zij een nauw contact zijn van iemand die positief is getest op corona. Dan moeten ook deze kinderen getest worden. Tot de uitslag vindt er geen opvang plaats. Bij een negatieve uitslag kan de opvang weer doorgaan.
Wanneer de gastouder of een huisgenoot positief test, gaat de gastouder of huisgenoot in quarantaine of strikte zelfisolatie. Er kan dan geen opvang plaatsvinden. De positief geteste persoon gaat ten minste 7 dagen in isolatie, en de klachten moeten daarna ten minste 24 uur helemaal weg zijn.
Gastouderopvang aan huis: definitie en voordelen
Naast de reguliere gastouderopvang, waarbij kinderen bij de gastouder thuis worden opgevangen, is er de vorm van gastouderopvang aan huis. Hierbij verzorgt de gastouder de opvang in de woning van de ouder(s). Dit is een ideale oplossing voor ouders die willen dat hun kinderen in hun eigen vertrouwde omgeving blijven, terwijl ze toch professionele kinderopvang ontvangen.
Kenmerken van gastouderopvang aan huis
Een gastouder aan huis biedt opvang bij het gezin zelf. Deze vorm van opvang wordt ook wel nannyopvang of gastouder in dienstverband genoemd, omdat de gastouder in veel gevallen als werknemer bij de ouders in loondienst komt. Dit betekent dat de ouders verantwoordelijk zijn voor het salaris van de gastouder, sociale premies en verzekeringen.
De regeling voor gastouderopvang aan huis valt onder de Regeling Dienstverlening aan huis. Dit houdt in dat de gastouder recht heeft op 8% vakantietoeslag over het loon en op vakantie-uren voor vier keer de overeengekomen arbeidsduur per week. De gastouder mag maximaal drie dagen per week bij de ouders werken. De gastouder bepaalt zelf het uurtarief, dat meestal ligt tussen de € 17,50 en € 20,00. Dit tarief kan nooit minder zijn dan het wettelijke minimumloon. Bij deze vorm van opvang betaalt de ouder één tarief per uur, ongeacht het aantal kinderen dat tegelijkertijd wordt opgevangen.
Voordelen ten opzichte van andere opvangvormen
Gastouderopvang aan huis biedt diverse voordelen. Allereerst is er de opvang in de eigen, vertrouwde omgeving. Kinderen hoeven niet naar een andere locatie en kunnen gewoon thuis blijven. Dit kan rust en stabiliteit bieden, vooral in tijden van onzekerheid door gezondheidsrisico's.
Daarnaast zorgt de kleinschaligheid voor persoonlijke aandacht. Gastouders mogen maximaal zes kinderen tegelijk opvangen, waarvan maximaal vier jonger dan vier jaar. In de setting van gastouderopvang aan huis is het aantal kinderen vaak nog beperkter, waardoor er veel individuele aandacht mogelijk is. De gastouder verzorgt activiteiten zoals spelen, eten, slapen en leren, afgestemd op de behoeften van het kind. De aanwezigheid van één vast gezicht rust en herkenbaarheid, wat goed aansluit bij ouders die kiezen voor een persoonlijke aanpak.
Conclusie
De gastouderopvang, en met name de opvang aan huis, is een waardevolle en flexibele vorm van kinderopvang. De kleinschaligheid en de opvang in een vertrouwde omgeving bieden kinderen een stabiele basis. De coronapandemie heeft echter geleid tot de ontwikkeling van specifieke protocollen die de veiligheid van alle betrokkenen moeten waarborgen. Het is essentieel dat vraagouders en gastouders deze protocollen, zoals die zijn vastgelegd in het protocol kinderopvang & COVID-19, nauwgezet volgen.
De regels met betrekking tot klachten, testen, isolatie en quarantaine zijn gedetailleerd en afhankelijk van de leeftijd van het kind, de aard van de klachten en de woonsituatie. Bij opvang bij de vraagouder thuis zijn niet alleen de gezondheid van de gastouder, maar ook die van de vraagouder en diens huisgenoten bepalend. Door heldere afspraken te maken en de richtlijnen van het RIVM te volgen, kan de opvang op een verantwoorde manier doorgaan. Het regelmatig raadplegen van actuele informatie en het overleggen met het gastouderbureau zijn hierbij onmisbaar.