Het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen (LRKP) vormt de centrale database voor alle geregistreerde vormen van kinderopvang in Nederland. Voor gastouders, gastouderbureaus en vraagouders is het cruciaal om de regelgeving en procedures rondom deze registratie te begrijpen, aangezien dit direct van invloed is op de wettelijke toelaatbaarheid van de opvang en het recht op kinderopvangtoeslag. De registratie in het LRKP is niet alleen een administratieve verplichting, maar ook een waarborg voor de veiligheid en kwaliteit van de opvang. In dit artikel worden de procedures uiteengezet voor het registreren van gastouders, het wijzigen van bureaus en het beëindigen van opvangactiviteiten, op basis van de geldende wet- en regelgeving.
Het belang van registratie in het LRKP
De registratie van gastouders en hun opvanglocaties in het Landelijk Register Kinderopvang is een wettelijke vereiste. Zonder deze registratie komt een gastouder niet in aanmerking voor bemiddeling via een geregistreerd gastouderbureau en hebben vraagouders geen recht op kinderopvangtoeslag. De overheid gebruikt het register om toezicht te houden op de kinderopvang en om de veiligheid te waarborgen.
Veiligheid en screening
Een fundamenteel aspect van de registratie is de veiligheid van het kind. Om te waarborgen dat alleen personen met een onbesproken gedrag werkzaamheden verrichten in de kinderopvang, is er een screeningsproces ingericht. Iedereen die werkt of woont op een locatie waar kinderen worden opgevangen, dient geregistreerd te staan in het persoonsregister. Dit betreft naast de gastouder ook partner, kinderen ouder dan 18 jaar, vrijwilligers en andere structureel aanwezigen. Het doel van deze continue screening is het creëren van een veiligere kinderopvangomgeving.
Voor deze registratie in het persoonsregister is een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) vereist. Deze verklaring mag bij een nieuwe aanvraag voor het LRK niet ouder zijn dan twee maanden. Gastouderbureaus kunnen de VOG-aanvraag digitaal klaarzetten voor de gastouder. Indien een gastouder al geregistreerd staat in het persoonsregister, is een nieuwe VOG-aanvraag niet noodzakelijk.
Financiële consequenties
Naast de veiligheidsaspecten heeft de registratie directe financiële gevolgen voor de vraagouders. Alleen opvanglocaties die correct geregistreerd staan in het LRKP geven recht op kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst gebruikt de gegevens uit het LRKP, inclusief het specifieke registratienummer van de opvanglocatie, om de toeslag toe te kennen. Het is daarom van groot belang dat alle gegevens actueel en correct zijn.
Aanmelding en vereisten voor nieuwe gastouders
De registratie van een gastouder verloopt altijd via een gastouderbureau. Gastouders kunnen zich niet rechtstreeks bij het LRKP inschrijven; het gastouderbureau fungeert als bemiddelaar en dient de aanmelding in bij de gemeente waar de opvang plaatsvindt.
Documentatie en kwalificaties
Bij de aanmelding van een gastouder door het gastouderbureau moeten specifieke documenten worden aangeleverd. Deze documentatie is nodig om te voldoen aan de kwaliteitseisen van de Wet Kinderopvang. De benodigde stukken zijn: - Een kopie van het identiteitsbewijs van de gastouder. - Een bewijsstuk van de beroepskwalificatie van de gastouder. - Een geldig EHBO-certificaat. Het certificaat moet voldoen aan de normen van het Oranje Kruis, NedCert of Nikta. - Een ingevulde risico-inventarisatielijst.
De gemeente laat de opvanglocatie inspecteren door de GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst). Als de GGD een positief advies geeft, beslist de gemeente of de vergunning wordt verleend. Met deze vergunning kan de gastouder (via het bureau) worden ingeschreven in het LRKP.
Pedagogisch beleidsplan
Voorheen was het vereist dat gastouders bij hun aanvraag een pedagogisch beleidsplan indienden. Sinds juni 2012 is dit voor de gastouder zelf niet meer nodig bij de aanvraag tot exploitatie met het nieuwe formulier. Het gastouderbureau moet echter wel een pedagogisch beleidsplan indienen bij de aanvraag van registratie als gastouderbureau. Dit beleidsplan is dus een vereiste op het niveau van het bureau, niet per individuele gastouder.
Meerdere opvanglocaties registreren
Een belangrijke wijziging in de regelgeving per 1 oktober 2012 betreft de registratie van meerdere opvanglocaties. Waar gastouders voorheen één keer geregistreerd stonden, ongeacht het aantal locaties waarop zij opvang boden, is het nu verplicht dat elke opvanglocatie afzonderlijk wordt geregistreerd met een eigen registratienummer.
Regelgeving per 1 oktober 2012
Deze verandering is ingevoerd om de werkelijke opvanglocatie te kunnen koppelen aan de kinderopvangtoeslag. Vanaf 1 januari 2013 wordt de toekenning van de toeslag uitsluitend gebaseerd op de geregistreerde werkelijke opvanglocatie. Het is daarom essentieel dat alle locaties correct en tijdig in het register staan, zodat vraagouders deze kunnen opgeven bij de Belastingdienst.
Vóór 1 oktober 2012 konden extra opvanglocaties van reeds geregistreerde gastouders nog worden doorgegeven via een speciaal aanmeldformulier op Rijksoverheid.nl. Na deze datum vervalt dit formulier. Nieuwe gastouderlocaties moeten voortaan uitsluitend worden geregistreerd via een nieuwe aanvraag tot exploitatie bij de gemeente.
Actie voor vraagouders
Vraagouders die al kinderopvangtoeslag ontvingen voor gastouderopvang, maar bij wie de opvanglocatie nog niet in het LRKP geregistreerd stond, moesten vóór 1 januari 2013 hun toeslagaanvraag aanpassen. Zij dienden het opvangadres te wijzigen en het LRKP-registratienummer van de werkelijke opvanglocatie door te geven via MijnToeslagen.nl. De administratieve adreswijziging had als ingangsdatum altijd 1 januari 2013.
Wijzigingen in bemiddelingsrelaties
Situaties waarin een gastouder stopt bij een gastouderbureau of overstapt naar een ander bureau, vereisen een specifieke procedure om de registratie in het LRKP up-to-date te houden.
Overstappen naar een ander bureau
Wanneer een gastouder stopt bij een gastouderbureau, wordt de registratie van het gastouderbureau beëindigd. Echter, de gastouder zelf blijft in beginsel geregistreerd staan. Na vier maanden wordt de gastouder uit het LRKP uitgeschreven, tenzij de gastouder zich inmiddels heeft aangesloten bij een ander gastouderbureau dat in het LRKP geregistreerd staat.
Het is van belang dat de gastouder zich zo snel mogelijk bij een nieuw gastouderbureau aansluit nadat de registratie van het vorige bureau is vervallen. Het nieuwe gastouderbureau moet de bemiddelingsrelatie vervolgens bij de gemeente aanmelden. Hierbij moet rekening worden gehouden met een doorlooptijd voor de verwerking van deze wijzigingsaanvraag, die maximaal acht weken kan bedragen bij de gemeente.
Tijdelijke onderbreking versus definitief stoppen
Er is een duidelijk onderscheid tussen een tijdelijke onderbreking en het definitief beëindigen van de opvangactiviteiten.
- Tijdelijke onderbreking: Stopt een gastouder tijdelijk met opvangen op een bepaalde locatie, bijvoorbeeld vanwege zwangerschap of ziekte, dan mag hij of zij geregistreerd blijven staan. Na de tijdelijke onderbreking kan de gastouder weer starten met opvangactiviteiten onder hetzelfde registratienummer.
- Definitief stoppen: Indien de gastouder voor langere of onbepaalde tijd stopt met opvangen, moet dit worden doorgegeven aan het gastouderbureau. Het gastouderbureau moet dit melden aan de gemeente, waarna de gastouder uit het LRKP wordt uitgeschreven.
Indien een gastouder is gestopt met exploiteren en het gastouderbureau heeft verzuimd dit aan de gemeente door te geven, kan de gemeente overgaan tot het opleggen van een boete. Het is essentieel dat gestopte gastouders uit het register worden geschreven, omdat gemeenten en GGD’en anders handhavings- en toezichtsactiviteiten blijven inzetten ten aanzien van deze personen, wat onnodige administratie en kosten met zich meebrengt.
Kosten en doorlooptijden
Het starten of wijzigen van kinderopvang brengt kosten en doorlooptijden met zich mee waar rekening mee gehouden moet worden.
Leges en vergunningen
Voor het aanvragen van een vergunning voor gastouderopvang zijn kosten verbonden in de vorm van leges. Deze leges moeten worden betaald bij de aanvraag. Een belangrijk aspect is dat de kosten niet worden terugbetaald als de vergunning uiteindelijk niet wordt verleend. Sommige gemeentes brengen bovendien leges in rekening bij de gastouder voor de registratie- of wijzigingsprocedure. Gastouderbureaus vergoeden deze kosten in de regel niet.
Verwachtingen rondom de procedure
De procedure van aanmelding tot daadwerkelijke registratie kan enige tijd in beslag nemen. Wanneer een gastouder nog niet als zodanig geregistreerd staat, kan het enkele weken duren voordat hij of zij officieel aan de slag kan. Zelfs als een gastouder al geregistreerd staat, kan het enkele weken duren voordat een gastouderbureau de inschrijving officieel kan voltooien na een wijziging. Dit komt doordat het gastouderbureau een wijziging moet doorgeven aan de gemeente en de inschrijving pas ingaat wanneer de gastouder in het LRK aan het bureau is gekoppeld. Gastouderbureaus informeren gastouders en vraagouders over de beslissing die de gemeente neemt over de aanvraag.
Conclusie
De registratie in het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen is een complex maar strikt gereguleerd proces dat essentieel is voor de legitimiteit en veiligheid van gastouderopvang. De regelgeving, zoals de verplichting voor het registreren van elke afzonderlijke opvanglocatie sinds 2012, is erop gericht de kwaliteit te borgen en de financiële afhandeling via de kinderopvangtoeslag correct te laten verlopen. Het naleven van de procedures rondom aanmelding, het bijhouden van wijzigingen in bemiddelingsrelaties en het tijdig doorgeven van beëindigingen zijn cruciaal voor alle betrokken partijen: gastouders, gastouderbureaus en vraagouders. Door zorgvuldig te werken en te voldoen aan de eisen voor documentatie en screening, wordt een veilige opvangomgeving gewaarborgd en de continuïteit van de opvang voor kinderen gegarandeerd.