Wanneer een kind wordt opgevangen door een gastouder, ontstaat er een unieke opvangsituatie die verschilt van formele kinderdagverblijven. Een centrale vraag voor vraagouders is dan ook: wat gebeurt er als de gastouder ziek wordt? De bronnen bieden inzicht in de financiële consequenties, de praktische stappen die gezet moeten worden en de preventieve maatregelen die genomen kunnen worden om de opvang continuïteit te waarborgen. Hoewel de situatie per gastouder en bemiddelingsbureau kan verschillen, zijn er duidelijke richtlijnen en wettelijke kaders die houvast bieden.
De impact van ziekte van de gastouder is tweeledig: enerzijds de financiële kant voor zowel de ouder als de gastouder zelf, anderzijds de praktische opvang van het kind. Omdat gastouders in de regel werken als zelfstandig ondernemers, gelden er andere regels dan voor werknemers in loondienst. Dit artikel analyseert de beschikbare informatie over dit onderwerp, van financiële regelingen tot vervangingsmogelijkheden.
Financiële consequenties bij ziekte
Een cruciaal aspect van gastouderopvang is de financiële afwikkeling bij ziekte. De bronnen benadrukken dat gastouders doorgaans geen recht hebben op doorbetaling van hun inkomen wanneer zij ziek zijn. Dit is een belangrijk verschil met werknemers in loondienst.
Inkomstenstopping voor de gastouder
Volgens de informatie van Viaviela en Gastouderbureau NL stopt de inkomstenstroom direct zodra een gastouder ziek wordt. Er is geen sprake van een wettelijke loondoorbetalingverplichting voor de vraagouder. Gastouderbureau NL stelt: "Wanneer de gastouder ziek is, worden de opvanguren niet doorberekend." Dit betekent dat de ouder in principe niet hoeft te betalen voor uren die niet gerealiseerd zijn, omdat de dienst niet geleverd kan worden.
Viaviela gaat dieper in op de financiële gevolgen voor de gastouder zelf. Als zelfstandig ondernemer heeft een gastouder geen automatisch recht op loondoorbetaling. Dit risico wordt vaak ondervangen door het afsluiten van verzekeringen of spaarregelingen. De bron somt vier mogelijkheden op om een financieel vangnet te creëren: 1. Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV). 2. Vrijwillige ziektewet- en/of WIA-verzekering. 3. Broodfonds. 4. Zelf opvangen (sparen).
De keuze voor een dergelijke voorziening is persoonlijk, maar noodzakelijk om financiële zorgen te voorkomen bij langdurige ziekte. De informatie van Gastouderbureau NL suggereert overigens dat het ziekteverzuim bij gastouders over het algemeen laag is. De reden hiervoor is pragmatisch: omdat er geen recht is op doorbetaling, worden gastouders gestimuleerd om zo lang mogelijk door te werken of snel weer aan de slag te gaan.
Vergoedingen voor vraagouders
Voor de vraagouder is de situatie helder. Indien de gastouder ziek is, vervalt de noodzaak tot betaling voor de vervallen uren. Echter, er is een belangrijk onderscheid te maken in het ziek zijn van het kind versus het ziek zijn van de gastouder.
Wanneer het kind ziek is, gelden andere regels. Meerdere bronnen, waaronder Gastouderbureau NL en de site over gastouderopvang Sab, vermelden dat bij ziekte van het kind de gereserveerde opvanguren wél doorbetaald moeten worden. De reden is dat de gastouder de plek vrijgehouden heeft en deze niet kan opvullen met een ander kind. Omdat de gastouder niet in loondienst is, vormen de gereserveerde uren haar inkomen. De ouder is dus de vergoeding verschuldigd over de afgesproken uren, ook als het kind ziek thuisblijft.
Dit creërt een duidelijk financieel onderscheid: * Kind ziek: Ouder betaalt 100% van de afgesproken vergoeding. * Gastouder ziek: Ouder betaalt niet voor de vervallen uren; gastouder heeft geen inkomen.
Praktische stappen bij ziekte van de gastouder
Naast de financiële kant is de praktische organisatie van groot belang. De bronnen geven aan dat er in geval van ziekte van de gastouder gekeken moet worden naar vervanging, hoewel dit niet altijd direct geregeld kan worden.
Vervanging en noodopvang
Een direct gevolg van ziekte is dat de geplande opvang niet door kan gaan. Gastouderbureau NL meldt dat er bij noodsituaties altijd een achterwachtregeling beschikbaar is. Dit impliceert dat bemiddelingsbureaus een rol spelen in het zoeken naar oplossingen.
Echter, de informatie van Sab gastouderopvang geeft aan dat vervanging niet altijd vanzelfsprekend is. "In overleg met het Gastouderbureau kan er gekeken worden of er een andere ouder in de buurt een plekje vrij heeft." Dit suggereert dat vervanging vaak afhankelijk is van de beschikbaarheid van andere gastouders of vraagouders in de regio. Sommige vraagouders maken hier liever geen gebruik van en hebben zelf een noodadres achter de hand. Het is voor ouders dan ook verstandig om vooraf te bespreken hoe met dergelijke situaties wordt omgegaan.
Communicatie en besluitvorming
De bronnen benadrukken het belang van tijdige communicatie. Wanneer een gastouder ziek wordt, dient zij dit zo snel mogelijk te melden. Hierdoor ontstaat ruimte voor de ouder om alternatieve opvang te regelen. De informatie van Babyhelp.nl geeft aan dat gastouders vaak graag meedenken over passende oplossingen bij een tijdige melding.
Hoewel de focus in de bronnen ligt op de zieke gastouder, is er ook aandacht voor de situatie waarin een kind ziek wordt tijdens de opvang. De regelgeving hierover is streng, met name vanwege besmettingsgevaar. Als een kind ziek wordt tijdens de opvang, neemt de gastouder direct contact op met de ouders. Bij koorts (vanaf 38 graden) geldt het basisprincipe dat het kind direct opgehaald moet worden. De gastouder heeft hierin de eindbeslissing.
Besmettelijke ziekten en medische protocollen
De bronnen bieden specifieke informatie over de omgang met besmettelijke ziekten binnen de opvang. Deze regels zijn essentieel voor de veiligheid van alle kinderen.
Uitsluiting van opvang bij besmetting
Bij besmettelijke ziekten hanteert men in principe de regel dat een kind niet naar de gastouder kan komen in verband met besmettingsgevaar. De bronnen geven een lijst van ziekten waarbij dit geldt: * Waterpokken (tot de blaasjes zijn ingedroogd). * Krentenbaard (tenzij de plek goed afgedekt kan worden). * Hoofdluis (pas na behandeling met speciale shampoo). * Bof. * Ernstige diarree. * Veelvuldig braken. * Kinkhoest. * Mazelen. * Rode hond. * Roodvonk. * RS-virus. * Hersenvliesontsteking. * Geelzucht.
De gastouder heeft hierin de beslissingsbevoegdheid. Bij twijfel over de toelaatbaarheid van een kind, beslist de gastouder. Dit protocol dient ter bescherming van de groep.
Medicatiebeleid
Voor wat betreft medicijnen is de regelgeving strikt. Er worden alleen medicijnen verstrekt op doktersrecept. Het medicijn moet op naam staan van het kind en compleet met doosje en bijsluiter aan de gastouder worden afgegeven. De gastouder controleert op de datum en de toedienfrequentie. Dit waarborgt de veiligheid van de medicatieverstrekking.
Nanny-opvang versus gastouderopvang
Een opvallend detail in de bronnen is het onderscheid tussen nanny-opvang en gastouderopvang wat betreft ziekteregelingen. Gastouderbureau NL stelt dat bij nanny-opvang (waarbij de nanny in loondienst is bij het bureau) de regeling anders is. Bij ziekte van de nanny worden de afgesproken uren wél doorbetaald. Dit is een groot verschil met de situatie bij gastouders, die als zelfstandige werken. Voor ouders die kiezen voor nanny-opvang biedt dit meer zekerheid qua doorbetaling, maar de basisprincipes van vervanging en opvang blijven van toepassing.
Preventie en het belang van afspraken
Hoewel de bronnen vooral ingaan op wat er gebeurt als de gastouder ziek is, impliceren ze ook dat preventie en goede afspraken essentieel zijn.
De rol van het gastouderbureau
Bureaus zoals Bij de hand en Gastouderbureau NL fungeren als bemiddelaar. Bij de hand meldt expliciet: "Is je gastouder ziek? Zit je met je handen in het haar? Word je bemiddeld door Bij de hand, wij regelen het voor je!" Dit geeft aan dat de bemiddelaar een actieve rol kan spelen in het oplossen van de opvangcrisis. Ze kunnen proberen vervanging te regelen of adviseren over de te nemen stappen.
Eigen verantwoordelijkheid
Voor gastouders is het van belang om hun eigen vangnet te regelen, zoals een AOV. Voor ouders is het belangrijk om te weten dat er geen wettelijke verplichting bestaat tot doorbetaling bij ziekte van de gastouder, maar dat dit ook betekent dat er geen opvang is. Het is verstandig om vooraf duidelijke afspraken te maken over wat er gebeurt bij plotselinge uitval, bijvoorbeeld door een noodadres af te spreken.
Conclusie
De informatie uit de bronnen schetst een beeld van een opvangvorm die flexibiliteit biedt, maar waarbij de verantwoordelijkheid voor risico's zoals ziekte ligt bij de individuele partijen. Bij ziekte van de gastouder vervalt de vergoeding voor de uren die niet gewerkt kunnen worden, en heeft de ouder de taak om alternatieve opvang te regelen. Het ziekteverzuim onder gastouders is volgens de beschikbare data laag, waarschijnlijk omdat financiële prikkels hen aanzetten om door te werken.
Voor de continuïteit van de opvang is het essentieel dat er duidelijke afspraken zijn gemaakt met het gastouderbureau over vervanging en dat er een plan B paraat is. De regels rondom besmettelijke ziekten zijn strikt om de veiligheid van alle kinderen te garanderen. Hoewel de financiële gevolgen voor de gastouder ingrijpend kunnen zijn bij langdurige ziekte, is er voor de ouder in principe geen betalingsverplichting wanneer de dienst niet geleverd kan worden. De keuze voor een nanny in loondienst biedt hier overigens een ander financieel perspectief, met doorbetaling bij ziekte.