Gastouderopvang vormt een essentieel onderdeel van de kinderopvang in Nederland, waarbij vraagouders en gastouders worden verbonden via professionele bemiddelingsbureaus. Deze bemiddeling brengt echter specifieke kosten met zich mee, de zogenaamde bemiddelingskosten of bureaukosten. Deze kosten dekken de dienstverlening van het bureau, variërend van het werven van geschikte gastouders tot het beheren van de financiële administratie. Een specifiek aandachtspunt binnen deze constructie is de situatie waarin een gastouder ziek wordt. De financiële en praktische gevolgen hiervan kunnen per bureau verschillen, evenals de structuur van de tarieven en de bijkomende voorwaarden. Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van de kostenstructuur, de rol van het bemiddelingsbureau en de consequenties van ziekte van de gastouder, uitsluitend gebaseerd op de verstrekte documentatie.
Kostenstructuur van Gastouderopvang
De totale kosten voor gastouderopvang bestaan doorgaans uit twee hoofdbestanddelen: de vergoeding voor de gastouder en de bemiddelingskosten voor het bureau. De hoogte van deze kosten is afhankelijk van het aantal opgevangen kinderen en de locatie van de opvang (bij de gastouder of bij de vraagouder).
Bureaukosten en Bemiddelingskosten
De bemiddelingskosten zijn maandelijkse vaste bedragen die de vraagouder betaalt aan het gastouderbureau. Deze kosten dekken de organisatorische en administratieve diensten. Uit de bronnen komen verschillende tariefmodellen naar voren. Zo hanteert Bandita vaste prijzen per maand: € 46,00 voor één kind, € 65,00 voor twee kinderen en € 83,50 voor drie of meer kinderen. Madeleintje hanteert tarieven vanaf € 48,00 per maand per gezin voor opvang bij een gastouder, oplopend naar € 73,00 bij drie of meer kinderen. Voor opvang bij de vraagouder (gastouder aan huis) liggen de tarieven vaak hoger; Madeleintje rekent hier € 73,00 per gezin ongeacht het aantal kinderen. Gastouderbureau Bij Monique benadrukt lage bemiddelingskosten zonder inschrijfkosten, maar specifieke bedragen worden in de verstrekte tekst niet genoemd.
Naast deze maandelijkse bureaukosten betaalt de vraagouder een uurvergoeding rechtstreeks aan de gastouder. Deze vergoeding stemt de vraagouder af met de gastouder. De tarieven kunnen variëren. Zo vermeldt een bron voor het jaar 2026 een uurtarief van € 9,25 in de vroege ochtend en € 7,75 per kind tussen 8:00 en 18:00 uur, bij een minimale afname van 8 uur per dag. Een andere bron noemt een gemiddelde van € 7,50 tot € 8,50 per uur.
Kassiersfunctie en Facturering
Veel bureaus bieden een kassiersfunctie aan. Dit houdt in dat het bureau de financiële afhandeling tussen vraagouder en gastouder verzorgt. Bandita beschrijft dit proces als volgt: de gastouder voert de gewerkte uren in een online systeem in vóór de 5e van de volgende maand. Vervolgens maakt het bureau een factuur op die bestaat uit de vergoeding aan de gastouder en de bemiddelingskosten. De vraagouder ontvangt deze factuur per e-mail en dient deze binnen vijf dagen te voldoen. Zodra de betaling bij het bureau binnen is, wordt de vergoeding binnen vijf dagen aan de gastouder overgemaakt. Madeleintje hanteert een soortgelijke werkwijze, waarbij de opvangkosten bij de ouders in rekening worden gebracht en binnen drie dagen na ontvangst worden doorgeboekt naar de gastouder.
Kinderopvangtoeslag
Een belangrijk aspect van de kosten is de kinderopvangtoeslag. Vraagouders die werken, studeren of re-integreren, hebben recht op een tegemoetkoming van de Belastingdienst. De hoogte van de toeslag is afhankelijk van het inkomen, het aantal kinderen en het aantal opvanguren. Madeleintje vermeldt dat voor het jaar 2025 een maximumtarief van € 8,10 per uur geldt waarover toeslag kan worden aangevraagd. Gastouderbureau Bij Monique stelt eveneens dat de maximale kinderopvangtoeslag € 8,10 per uur bedraagt. Het is de verantwoordelijkheid van de vraagouder om de toeslag zelf aan te vragen, al kunnen bureaus hierin begeleiding bieden.
Dienstverlening en Voorwaarden
De bemiddelingskosten rechtvaardigen een breed pakket aan diensten. Deze diensten zijn gericht op het waarborgen van de kwaliteit en veiligheid van de opvang.
Kwaliteitsborging
Bureaus zorgen voor professionele, gediplomeerde gastouders die geregistreerd staan in het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen (LRKP). Een vereiste is dat alle gezinsleden van het gastgezin van 18 jaar en ouder in het bezit zijn van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG). Madeleintje vermeldt dat zij de aanvraag van de VOG digitaal verzorgen tegen een gereduceerd tarief. Verder dient een gastouder jaarlijks een cursus Eerste Hulp aan Kinderen (EHBO) te volgen. Madeleintje organiseert deze EHBO-cursussen zelf. Andere genoemde diensten door Madeleintje zijn het uitvoeren van een jaarlijkse Risico-inventarisatie Veiligheid en Gezondheid (RIE), het bezoeken van gastouders minimaal twee keer per jaar, en het organiseren van thema-avonden, intervisies en scholingsavonden.
Werving en Begeleiding
Het bureau is verantwoordelijk voor de werving van nieuwe gastouders. Daarnaast verzorgen zij intake-gesprekken, zoeken zij een passende gastouder en organiseren zij kennismakingsgesprekken. Ook het opstellen van contracten en het aanwezig zijn bij het koppelingsgesprek behoort tot de dienstverlening. Madeleintje vermeldt aansluiting bij de Geschillencommissie Kinderopvang en het KennisNetwerk GastOuderopvang, wat extra zekerheid en kennisuitwisseling biedt.
Ziekte van de Gastouder: Financiële en Praktische Gevolgen
Een kritiek punt in de gastouderopvang is de continuïteit bij ziekte van de gastouder. De verstrekte informatie laat een duidelijk verschil zien in de mate van service en kosten die hiermee gemoeid zijn.
Onterecht betaalde bemiddelingskosten bij ziekte
Uit de bronnen blijkt dat niet alle bureaus vervanging regelen bij ziekte. Bandita vermeldt expliciet: "Gezien de kleinschaligheid van het gastouderbureau is vervanging van de gastouder bij ziekte niet mogelijk." Dit betekent dat de vraagouder in een dergelijk geval weliswaar geen opvang heeft, maar mogelijk wel de maandelijkse bemiddelingskosten doorbetaalt, afhankelijk van de contractuele afspraken. Deze situatie doet een fundamentele vraag rijzen over de waarde van de bemiddelingskosten wanneer de kernservice (het leveren van opvang) niet kan worden geleverd. De kosten dekken volgens de bronnen onder andere "kosten voor het werven van gastouders" en "helpen zoeken naar een vervangende gastouder bij ziekte en/of vakantie". Wanneer een bureau deze dienst niet kan leveren, is het de vraag of de vraagouder deze kosten verschuldigd is. De bronnen geven hierover geen duidelijkheid; er is geen informatie over restitutiebeleid of coulanceregelingen bij ziekte in de verstrekte data.
Vervangingsmogelijkheden en Kosten
Andere bureaus bieden wel vervanging. Madeleintje vermeldt expliciet dat zij "helpen zoeken naar een vervangende gastouder bij ziekte en/of vakantie". Deze dienst is inbegrepen in de bureaukosten. Echter, er is een belangrijke voorwaarde verbonden aan vervangingsopvang. Madeleintje hanteert een tarief van € 23,00 extra per gezin bij opvang per extra gastouder. Dit extra tarief geldt niet voor vervangende opvang tijdens ziekte of vakantie van de eerste gastouder. Dit suggereert dat vervanging bij ziekte inbegrepen is bij de standaard bureaukosten, mits het om dezelfde locatie en gezinssamenstelling gaat.
Gastouderbureau Betsie (via bron 4) vermeldt dat je pas bureaukosten betaalt vanaf het moment dat de opvang start, en dat er geen inschrijfkosten zijn. Dit impliceert dat wanneer er geen opvang is (bijvoorbeeld door ziekte voordat de opvang start), er ook geen kosten zijn. Echter, voor lopende opvang wordt in de verstrekte tekst over Betsie geen specifiek beleid bij ziekte genoemd.
Bron 2 (Loky) stelt dat vraagouders bij ziekte of vakantie van de huidige gastouder "in de regel vrij snel een vervangende gastouder via ons kunnen vinden". Dit suggereert een dienstverlening die continuïteit nastreeft, maar garandeert dit niet met absolute zekerheid. De bron vermeldt niet wat er financieel gebeurt als vervanging niet lukt of als de vraagouder besluit de opvang stop te zetten wegens onzekerheid.
Conclusies over Ziekte en Kosten
De informatie uit de bronnen laat zien dat de praktijk rond ziekte en bemiddelingskosten varieert. Bij Bandita is vervanging bij ziekte expliciet uitgesloten. Hierdoor ontstaat een situatie waarin de vraagouder mogelijk kosten betaalt voor een dienst die niet geleverd kan worden. Bij bureaus als Madeleintje lijkt vervanging deel uit te maken van de dienstverlening, zonder extra kosten voor de vervangende opvang zelf. De vraag of de bemiddelingskosten moeten worden betaald als er geen opvang is (zoals bij Bandita), wordt in de teksten niet beantwoord. De contractuele verplichting van de vraagouder om de bemiddelingskosten te betalen lijkt in de meeste modellen te staan ongeacht de daadwerkelijke bezetting, tenzij specifiek anders afgesproken. De bronnen bieden geen inzicht in hoe vaak vervanging daadwerkelijk gerealiseerd wordt of wat de kwaliteit van vervanging is.
Conclusie
De kosten van gastouderopvang zijn opgebouwd uit een variabel deel (de vergoeding aan de gastouder) en een vast deel (de bemiddelingskosten). De bemiddelingskosten dekken een breed spectrum aan diensten, waaronder werving, screening, administratie en begeleiding. De financiële afhandeling wordt vaak geautomatiseerd via een kassiersfunctie, wat zorgt voor een gestructureerde betaling tussen alle partijen.
Een significant verschilpunt tussen bureaus is de omgang met ziekte van de gastouder. Sommige bureaus, zoals Bandita, bieden geen vervanging bij ziekte, terwijl anderen, zoals Madeleintje, actief bemiddelen bij het vinden van een vervanger. Het is voor vraagouders essentieel om bij het kiezen van een bureau goed te letten op de voorwaarden met betrekking tot ziekte en continuïteit. De verstrekte gegevens tonen aan dat hoewel bureaus diensten aanbieden voor vervanging, de garanties en financiële compensaties bij uitval kunnen verschillen. De vraag of bemiddelingskosten betaald moeten worden bij het uitblijven van opvang door ziekte van de gastouder bij bureaus die geen vervanging regelen, blijft op basis van de beschikbare data onopgelost. Dit onderstreept het belang van transparante contracten waarin deze situaties geregeld zijn.