De financiële regelingen rondom gastouderopvang vormen een essentieel onderdeel voor ouders en gastouders die een overeenkomst aangaan. Het is een gestructureerd systeem waarin verschillende partijen betrokken zijn, waaronder het gastouderbureau, de ouders en de gastouder zelf. De kosten bestaan doorgaans uit een drietal hoofdbestanddelen: de bureaukosten, het uurtarief voor de gastouder en vergoedingen voor bijkomende onkosten zoals maaltijden en luiers. In dit artikel worden de financiële aspecten uiteengezet op basis van beschikbare gegevens, met specifieke aandacht voor de vergoeding van maaltijden.
De structuur van de kosten
Bij gastouderopvang worden de kosten opgesplitst in twee delen. Een deel wordt betaald aan het gastouderbureau, en het andere deel vormt het uurtarief dat rechtstreeks aan de gastouder wordt uitgekeerd. Het is belangrijk op te merken dat ouders niet rechtstreeks betalen aan de gastouder; alle financiële transacties verlopen via het gastouderbureau. Sinds 2010 hanteren alle gastouderbureaus een zogenaamde kassiersfunctie. Dit houdt in dat het bureau de administratie bijhoudt van het betalingsverkeer, inclusief de gegevens over het aantal uren, de kinderen en de tarieven. Deze administratie is inzichtelijk voor de Belastingdienst, die controles kan uitvoeren. Ouders betalen doorgaans via een automatische incasso.
Bureaukosten
De kosten die ouders aan het gastouderbureau betalen, worden bureaukosten of bemiddelingskosten genoemd. Deze kosten zijn afhankelijk van het type opvang en het aantal kinderen uit het gezin dat gebruikmaakt van de opvang. De bedragen variëren en zijn vaak vastgesteld per maand.
Voor dagopvang (0-4 jaar) bedragen de bureaukosten: - 1 kind: €31,- per maand - 2 kinderen: €57,- per maand - 3 of meer kinderen: €63,- per maand
Voor buitenschoolse opvang (BSO, 4-12 jaar) bedragen de bureaukosten: - 1 kind: €26,- per maand - 2 kinderen: €52,- per maand - 3 of meer kinderen: €63,- per maand
Wanneer binnen een gezin zowel dagopvang als BSO wordt afgenomen, worden de kosten naar rato berekend. Over het algemeen rekenen de bureaus geen inschrijfkosten of aparte bemiddelingskosten. Andere bronnen vermelden een maximum bedrag aan bureaukosten van €125,- per gezin per maand, met een minimum van €35,- per kind per maand, of een bedrag van €1,15 per kind per uur. Hieruit blijkt dat de tarieven per bureau kunnen afwijken.
Uurtarief gastouder
Het tweede deel van de kosten is het uurtarief dat de ouders betalen voor de daadwerkelijke opvang door de gastouder. Dit bedrag wordt onderling afgesproken tussen de ouders en de gastouder. De gastouder mag zelf het uurloon bepalen. Er zijn echter wel richtlijnen en gangbare tarieven in de markt.
De meeste bronnen geven aan dat het tarief voor opvang bij de gastouder thuis ligt tussen de €6,00 en €8,50 per kind, per uur. Er zijn kleine variaties in de genoemde bedragen: - Eén bron noemt een range van €5,50 tot €8,00 per uur per kind. - Een andere bron adviseert een tarief van €6,00 per kind per uur. - Weer een andere bron noemt een range van €7,05 tot €8,50 per kind per uur.
Voor opvang bij de ouder thuis geldt dat de gastouder altijd het wettelijk minimumloon moet ontvangen. Dit minimumloon wordt tweemaal per jaar, op 1 januari en 1 juli, aangepast.
De overheid stelt jaarlijks een maximale uurprijs vast voor gastouderopvang waarover kinderopvangtoeslag kan worden aangevraagd. In 2025 is deze maximale uurprijs vastgesteld op €7,53. Ouders kunnen over dit bedrag kinderopvangtoeslag aanvragen bij de Belastingdienst. De hoogte van deze toeslag hangt af van het inkomen, het aantal kinderen en het aantal opvanguren en kan oplopen tot een hoog percentage van de kosten.
Maaltijdvergoedingen en onkosten
Naast de bureaukosten en het uurtarief kunnen er extra kosten in rekening worden gebracht voor zaken als voeding, luiers en materiaal. Met name de vergoeding voor maaltijden is een apart component dat rechtstreeks aan de gastouder wordt betaald.
Richtlijnen voor maaltijdvergoedingen
De gastouder is vrij om de prijs voor maaltijden en andere onkosten te bepalen, maar er wordt geadviseerd om hierbij de richtlijnen van het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorziening) te volgen. Het Nibud biedt een leidraad voor de gemiddelde kosten van maaltijden per persoon. Deze kosten zijn gebaseerd op een "verantwoord voedingspakket" samengesteld door het Voedingscentrum. De bedragen in de Nibud-tabel gelden voor tweepersoonshuishoudens, maar dienen als indicatie voor de kosten per kind.
De gemiddelde dagelijkse kosten voor voeding per persoon zijn als volgt gespecificeerd: - Kind 1-3 jaar: Totaal €3,12 per dag. - Ontbrocht: €0,89 - 2e broodmaaltijd: €1,07 - Warme maaltijd: €0,88 - Tussendoortjes: €0,27 - Kind 4-8 jaar: Totaal €4,39 per dag. - Ontbrocht: €1,16 - 2e broodmaaltijd: €1,30 - Warme maaltijd: €1,40 - Tussendoortjes: €0,53 - Kind 9-13 jaar: Totaal €7,11 per dag. - Ontbrocht: €1,74 - 2e broodmaaltijd: €2,17 - Warme maaltijd: €2,19 - Tussendoortjes: €1,01
Deze bedragen bieden een basis voor de berekening van een maaltijdvergoeding. De gastouder kan deze kosten doorberekenen aan de ouders. Naast eten en drinken kunnen ook andere onkosten worden vergoed, zoals kilometerkosten of kosten voor luiers.
Kinderopvangtoeslag
Het financiële plaatje wordt voor ouders vaak gunstiger door de kinderopvangtoeslag. Deze tegemoetkoming van de Belastingdienst is bedoeld voor ouders die werken, studeren of re-integreren. De toeslag kan een aanzienlijk deel van de opvangkosten dekken, soms tot 96% van de kosten, afhankelijk van de financiële situatie.
De maximale vergoedingen per uur die de Belastingdienst hanteert, verschillen per type opvang. Voor gastouderopvang was de maximale vergoeding in 2023 €6,85 per uur. Voor dagopvang en buitenschoolse opvang waren de bedragen respectievelijk €9,12 en €7,85 per uur. Ouders dienen er rekening mee te houden dat de toeslag wordt berekend over het wettelijk maximumuurtarief en niet noodzakelijkerwijs over het afgesproken uurtarief. Het is belangrijk om het exacte tarief met de gastouder te bespreken en na te gaan wat wel en niet is inbegrepen.
Een gastouder kan niet zelf kinderopvangtoeslag aanvragen voor de opvang die zij verleent, tenzij zij ook ander betaald werk heeft en haar eigen kinderen door een ander laat opvangen. De jaaropgaaf van het gastouderbureau is essentieel voor de aangifte inkomstenbelasting en de aanvraag van toeslagen.
Verdiencapaciteit van een gastouder
Voor gastouders zelf is het van belang in te schatten wat ze kunnen verdienen. Dit hangt af van het uurloon, het aantal uren en het aantal kinderen dat tegelijkertijd wordt opgevangen. Een gastouder die vier kinderen tegelijk opvangt tegen een tarief van bijvoorbeeld €7,00 per uur, kan rekenen op een uurvergoeding van €28,00. Er zijn berekeningen die aangeven dat een gastouder die drie dagen per week vijf kinderen opvangt met een uurtarief van €6,50, ruim €2.500,- netto per maand kan verdienen. Hierbij moet worden opgemerkt dat dit een bruto-inkomen is waar nog kosten (zoals bureaukosten en onkostenvergoedingen) vanaf gaan en dat de netto-winst afhankelijk is van de fiscale situatie.
Gastouders wordt geadviseerd hun uurtarief jaarlijks per 1 januari te verhogen. Bij opvang in de weekenden of nachten kan een apart, hoger tarief worden gehanteerd.
Conclusie
De financiële kant van gastouderopvang is opgebouwd uit verschillende componenten. Ouders betalen bureaukosten aan het gastouderbureau, een uurtarief aan de gastouder en een vergoeding voor maaltijden en andere onkosten. De bureaukosten zijn vaak op een schaal opgebouwd naar het aantal kinderen, terwijl het uurtarief onderling wordt vastgesteld binnen marktconforme ranges. Voor de vergoeding van maaltijden bestaat een concrete leidraad via het Nibud, wat zorgt voor transparantie. De kinderopvangtoeslag van de Belastingdienst maakt opvang financieel toegankelijker voor werkende ouders. Het is voor alle partijen van belang om duidelijke afspraken te maken over de tarieven en vergoedingen, en de administratie zorgvuldig te laten verlopen via het gastouderbureau om te voldoen aan fiscale verplichtingen.