De organisatie 'Het Eiland' presenteert een uniek model voor gastouderopvang dat verder gaat dan de traditionele opvang van kinderen. Centraal in dit model staat de 'Baken', een gastouder die onderdeel uitmaakt van een lerende organisatie. De filosofie berust op een pedagogische benadering waarin de ontwikkeling van het kind, de ondersteuning van medewerkers en de samenwerking met ouders centraal staan. Door een combinatie van persoonlijke aandacht in een huiselijke omgeving en de professionele structuur van een organisatie, wordt gestreefd naar een omgeving die optimale ontwikkelingsmogelijkheden biedt. Deze benadering is gestoeld op wettelijke kaders, continue scholing en een specifieke visie op opvoeding en sociale interactie.
De Structuur van Het Eiland en de Rol van de Baken
Het Eiland functioneert als een gastouderbureau dat voldoet aan de wet- en regelgeving zoals vastgelegd in de Wet Kinderopvang. Dit omvat eisen met betrekking tot de kwaliteit van de opvang, groepsgrootte, samenstelling van groepen, ruimtes, voorzieningen, medezeggenschap van ouders en opleidingsvereisten voor medewerkers. Bakens hebben kennis van de meldcode van het bureau en handelen volgens de wettelijke meldplicht. Daarnaast is er een Eilandraad en een oudercommissie actief.
Een Baken wordt geselecteerd op basis van visie, talenten en intrinsieke motivatie. Essentieel is dat de Baken pedagogische kwaliteit vooropstelt en meedenkt met de ouders. De organisatie investeert in een lerende cultuur door medewerkers te ondersteunen met opleiding, wetenschappelijke bronnen en intervisie. Hierdoor wordt de aansluiting tussen theorie en praktijk bevorderd. Bakens maken gebruik van de kennis op Het Eiland, wonen opvoedingsinspiratieavonden bij en nemen deel aan intervisiegroepen waarbij ze van en met elkaar leren. De bemiddelingsmedewerker voert regelmatig evaluatiegesprekken met de Bakens, waardoor er een cyclus van feedback en verbetering ontstaat.
De selectieprocedure is zorgvuldig. Wanneer er een wederzijdse klik is en het beeld van elkaar klopt, wordt er gezocht naar een geschikte Baken. Na een koppelingsgesprek en een proeftijd vindt er een evaluatiegesprek plaats een maand na de start. In dit gesprek wordt besproken of de koppeling voortgezet dient te worden, waarbij zowel succeservaringen als verbeterpunten aan bod komen.
Pedagogische Visie: Emotionele Veiligheid en de Rijke Omgeving
De pedagogische benadering van Het Eiland is sterk beïnvloed door de Reggio Emilia-filosofie. Een centraal uitgangspunt is dat kinderen elkaars eerste pedagoog zijn; ze leren het meeste van elkaar. De Baken heeft hierbij een observerende taak en zorgt voor randvoorwaarden voor het gezamenlijke spel. Ingrijpen gebeurt alleen wanneer dit echt nodig is, met als doel de kinderen te helpen er samen uit te komen.
Emotionele veiligheid Emotionele veiligheid wordt gezien als een fundamentele voorwaarde om te kunnen spelen en ontwikkelen. Een Eiland Baken biedt vertrouwde opvang in een huiselijke omgeving, die fungeert als een 'haven' van waaruit het kind op avontuur kan gaan. De Baken bouwt een vertrouwensband op met het kind en ondersteunt het in het ontdekken van de wereld. Wanneer de emotionele veiligheid voldoende gewaarborgd is, durft een kind op ontdekkingsreis te gaan. De opvanglocatie is de basis, en wanneer het kind er klaar voor is, zorgt de Baken voor een verrijking van de omgeving.
De rijke omgeving De Baken creëert een 'rijke omgeving' die is ingericht om de van nature aanwezige creativiteit en drang tot onderzoeken te stimuleren. Materialen en activiteiten sluiten aan bij de interesses van de kinderen op dat moment, waardoor ze tot verdieping in het spel kunnen komen en worden uitgedaagd om een stapje verder te zetten. De Baken combineert de voordelen van kinderopvang met de vertrouwdheid van een eigen Baken. Kinderen krijgen onder begeleiding van hun eigen Baken een plek om met elkaar te spelen en samen te ontdekken.
De samenwerking tussen Bakens is hierbij cruciaal. Ze zijn elkaars collega’s, overleggen en organiseren samen. Ze inspireren en versterken elkaar door gebruik te maken van elkaars talenten. Dit uit zich in de organisatie van gezamenlijke warme lunches, activiteiten met meerdere kinderen (op Het Eiland of op een Bakenlocatie) en samen buiten spelen. Op Het Eiland kunnen gastouders met de kinderen deelnemen aan activiteiten zoals peuterdans of yoga.
Stimulering van Ontwikkeling en Zelfstandigheid
De activiteiten en het vrije spel zijn gericht op het stimuleren van de sociale, zintuiglijke, motorische en cognitieve ontwikkeling. Zowel het materiaal als de verzorging van de omgeving daagt uit tot ontdekkend bewegen. Door het aanbieden van diverse activiteiten, waaronder sport en spel, kunstzinnige, muzikale en theatrale activiteiten, leren de kinderen al doende om binnen verschillende zettingen als groep te functioneren.
Sociale competentie In een groep kunnen kinderen sociale vaardigheden oefenen. Met de vertrouwde Baken op de achtergrond stimuleren kinderen elkaar in hun ontwikkeling. Waar kinderen samen spelen, botsen ze ook wel eens. Het is belangrijk dat kinderen op zichzelf leren vertrouwen en krijgen tijd en ruimte om samen tot een oplossing te komen. De sport- en spelactiviteiten bieden volop gelegenheid om te oefenen met sociale interactie, terwijl kunstzinnige activiteiten individuele vaardigheden versterken, zoals ritme, evenwicht, saamhorigheidsgevoel, doorzettingsvermogen en loyaliteit.
Zelfstandigheid en zelfredzaamheid De zelfstandigheid en zelfredzaamheid van kinderen wordt vergroot wanneer ze weten wat er gedurende de dag gaat gebeuren. Een Baken houdt het kind weliswaar in het vizier, maar is flexibel en creatief wanneer het kind iets anders nodig lijkt te hebben. Uitdaging en spanning (een balans tussen inspanning en ontspanning) zijn belangrijk, mits binnen de grenzen van veiligheid en vertrouwen. Afhankelijk van de ontwikkeling en belangstelling van het kind nodigt de Baken het kind uit om gericht op zoek te gaan naar wat het fascineert.
Samenwerking met Ouders en het Netwerk
De samenwerking met de thuissituatie wordt als zeer waardevol beschouwd. De opvang moet zoveel mogelijk in overeenstemming gaan met het leven thuis. De intake met vraagouders vindt vaak op Het Eiland plaats, zodat de werkwijze in de praktijk getoond kan worden. Waar gewenst wordt samen met de ouders per kind een ontwikkelplan opgesteld, mede gebaseerd op de gewoontes thuis en de wensen van ouders.
Ouderparticipatie De betrokkenheid van ouders wordt op prijs gesteld. Ouderparticipatie wordt actief gemoedigd op Het Eiland. De oudercommissie is per mail bereikbaar en de bemiddelingsmedewerker is altijd beschikbaar voor ouders. Daarnaast organiseert Het Eiland tweewekelijks opvoedinspiratie-avonden, waar een thema aan de orde wordt gesteld en ouders worden uitgenodigd hierover met elkaar in gesprek te gaan.
Netwerkvorming Een kerntaak voor een Baken is het actief creëren van een netwerk waardoor kinderen met elkaar kunnen spelen. Kinderen ontwikkelen zich hierdoor in een kinderrijke omgeving. De organisatie moedigt ouders aan om gebruik te maken van de diensten, inclusief plan op maat, en staan open voor de visie van ouders. De bemiddelingsmedewerker speelt een centrale rol in het matchen van vraag en aanbod, waarbij de wensen en behoeftes van de ouders kenbaar worden gemaakt middels een plan op maat.
Voeding en Gezondheid
Hoewel de focus van de bronnen ligt op pedagogiek en organisatie, wordt er melding gemaakt van aandacht voor gezonde voeding. Op Het Eiland is er 'veel aandacht voor gezonde voeding'. Deze informatie is summier, maar duidt op een bewustzijn van het belang van voeding in de opvang. Gezien de algemene pedagogische visie die gericht is op optimale ontwikkeling, ligt het voor de hand dat voeding hier onderdeel van uitmaakt, al worden er in de gegeven tekst geen specifieke richtlijnen of menu's genoemd.
Conclusie
Het Eiland biedt een gestructureerd en pedagogisch onderbouwd model voor gastouderopvang. De kern van het succes ligt in de combinatie van persoonlijke betrokkenheid van de Baken en de professionele ondersteuning vanuit de organisatie. Door te investeren in continue scholing, intervisie en een lerende cultuur, wordt de kwaliteit van de opvang gewaarborgd. De pedagogische visie, sterk beïnvloed door het gedachtegoed van Reggio Emilia, legt de nadruk op emotionele veiligheid, de rijke omgeving en de sociale ontwikkeling van het kind. Kinderen worden gestimuleerd om zelfstandig te zijn, samen te spelen en conflicten op te lossen, altijd onder de begeleiding van een vertrouwde Baken.
De nauwe samenwerking met ouders, via ontwikkelplannen, oudercommissie en inspiratieavonden, zorgt voor een holistische benadering waarin het kind centraal staat. Hoewel er expliciet melding wordt gemaakt van aandacht voor gezonde voeding, blijft de nadruk in de beschrijvingen liggen op de pedagogische en organisatorische kwaliteiten. Het model van Het Eiland laat zien dat gastouderopvang meer kan zijn dan alleen opvang; het kan een omgeving zijn die actief bijdraagt aan de ontwikkeling en het welzijn van het kind door een netwerk van betrokken professionals en ouders.