In de kinderopvangsector is de rol van de gastouder van essentieel belang voor de opvang van kinderen. Het werken als gastouder brengt echter specifieke professionele en financiële verantwoordelijkheden met zich mee. De wet- en regelgeving rondom gastouderopvang is onderhevig aan veranderingen, met name per 1 juli 2026, waar nieuwe kwaliteitseisen hun intrede doen. Daarnaast is het van cruciaal belang dat gastouders, die als zelfstandig ondernemer opereren, zich adequaat verzekeren tegen risico’s zoals ziekte of aansprakelijkheid. Dit artikel belicht de huidige en toekomstige eisen, de financiële aspecten van het starten als gastouder en de noodzakelijke verzekeringen, waaronder de AOV en AVB.
De Wettelijke Basis en Toekomstige Veranderingen
Gastouders moeten voldoen aan strikte regelgeving om de kwaliteit en veiligheid van de opvang te waarborgen. De huidige eisen zijn vastgelegd in de Wet kinderopvang en de Regeling Kwaliteit gastouderbureaus, gastouder en voorzieningen voor gastouderopvang.
Huidige Eisen voor Gastouders
Volgens de geldende wetgeving dient een gastouder aan een aantal basiseisen te voldoen voordat hij of zij aan de slag kan. Allereerst moet de gastouder 18 jaar of ouder zijn en in het bezit zijn van een diploma van een erkende opleiding. Een essentieel vereiste is de registratie in het Personenregister Kinderopvang (PRK) en bij een gastouderbureau dat geregistreerd staat in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK). Ook het bezit van een geldig certificaat kinder-EHBO is verplicht.
Een andere belangrijke stap is het aanvragen van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) specifiek voor kinderopvang. Gastouders moeten tevens werken volgens een pedagogisch beleidsplan, een veiligheids- en gezondheidsbeleid en de Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling. In de dagelijkse praktijk betekent dit dat de gastouder goed telefonisch bereikbaar moet zijn voor ouders en moet zorgen voor goede vervanging bij afwezigheid. Tijdens de opvang dient Nederlands gesproken te worden, tenzij de situatie (zoals bij expatkinderen) om een andere taal vraagt. De opvanglocatie moet voldoen aan inrichtingseisen, zoals voldoende speelruimte binnen en buiten en een volledig rookvrije woning. Tot slot moeten gastouders zich houden aan de regels rondom de maximale hoeveelheid kinderen die zij mogen opvangen.
Nieuwe Kwaliteitseisen per 1 juli 2026
Er komen nieuwe kwaliteitseisen voor de gastouderopvang. Het doel van deze nieuwe wetgeving, die ingaat op 1 juli 2026, is om de kwaliteit van de gastouderopvang te bevestigen en verder te verbeteren. Hoewel veel dingen al goed gaan, worden deze nu in een wet vastgelegd.
Een opvallende nieuwe maatregel is dat gastouders zich voortaan moeten aansluiten bij maximaal twee gastouderbureaus. Dit moet zorgen voor een duidelijke verdeling van de taken en onduidelijkheid over de begeleiding voorkomen. Tijdens een overstap naar een ander bureau mag een gastouder tijdelijk bij drie bureaus zijn aangesloten. Voor bestaande contracten geldt een overgangsregeling: gastouders die op 1 juli 2026 bij meer dan twee gastouderbureaus zijn aangesloten, mogen de bestaande contracten met ouders uitdienen.
Een andere nieuwe eis is de verplichting voor iedere gastouder om een 'achterwacht' te hebben. Dit is een volwassene die in geval van nood binnen 15 minuten aanwezig kan zijn. Ook de gastouderbureaus zelf krijgen nieuwe verplichtingen. In de Wet Kinderopvang staan vier pedagogische doelen voor het veilig en verantwoord opvangen van kinderen. Gastouderbureaus zijn verplicht deze doelen op te nemen in hun pedagogisch beleidsplan en uit te leggen hoe ze deze gebruiken om gastouders te ondersteunen. Verder moet elk gastouderbureau beschikken over een pedagogisch beleidsmedewerker en jaarlijks elke gastouder 3 uur coaching aanbieden.
Financiële Aspecten en Startkosten
Het starten als gastouder gaat gepaard met initiële investeringen. De hoogte van deze kosten kan variëren per gemeente, met name wat betreft de legeskosten (opstartkosten). In sommige gemeentes worden geen legeskosten gerekend, terwijl het in andere gevallen (zoals gemeente Venray, Horst en Gennep) al snel € 633,- kan bedragen.
Daarnaast zijn er kosten voor het behalen van een kinder EHBO diploma, mocht deze nog niet aanwezig zijn, wat ongeveer € 115,- kost. Het treffen van voorzorgsmaatregelen, oftewel het geschikt maken van de woning voor de opvang, kost ongeveer € 100,-. Ook het aanvragen van VOG's voor de partner en eventuele andere huisgenoten van 18 jaar en ouder brengt kosten met zich mee: € 33,85 per VOG en eenmalig € 12,- inschrijving per stuk. Over het algemeen liggen de opstartkosten meestal tussen de € 200,- en € 900,-. Het is belangrijk op te merken dat vele kosten aftrekbaar zijn voor de belastingdienst, waardoor het verstandig is om hierin goed advies in te winnen.
Verzekeringen voor Gastouders
Als gastouder ben je beroepsmatig aan het werk. Dit heeft gevolgen voor de benodigde verzekeringen. Een particuliere aansprakelijkheidsverzekering (AVP) volstaat in dit geval niet. Er is een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB) nodig. Wanneer de gastouder van plan is kinderen met de auto te vervoeren, dient ook een inzittendenverzekering te worden afgesloten. Het wordt geadviseerd gastouders zich goed te verzekeren, aangezien iedere situatie anders is.
Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
Voor zelfstandigen is het risico op inkomensterugval groot bij ziekte of ongeval. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) keert een uitkering uit als de gastouder niet kan werken. De premie voor een AOV mag vaak worden afgetrokken bij de belastingaangifte, wat zorgt voor belastingvoordeel. De verzekering biedt zekerheid via een maandelijkse uitkering en ondersteuning bij re-integratie.
Een specifieke optie is de AOV-verzekering via het UWV, ook wel bekend als de WIA-verzekering (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen). Deze is beschikbaar voor starters en kent het grote voordeel dat er geen medische keuring nodig is. Het UWV zal een starter niet weigeren om mogelijke medische redenen, terwijl commerciële verzekeraars dat wel kunnen doen. De verzekering via het UWV biedt hulp bij preventie en re-integratie en kent premiekorting over de eerste vijf jaar.
Andere Belangrijke Verzekeringen
Naast de AOV en AVB zijn er andere verzekeringen die relevant kunnen zijn voor gastouders. Hieronder vallen: - Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV). - Een inventaris- en goederenverzekering. - Informatie over AOW en aanvullend pensioen.
Gastouder aan Huis
Een specifieke vorm van opvang is de gastouder aan huis. Deze vorm van opvang biedt diverse voordelen, waaronder het verminderen van stress door meer rust in huis, individuele aandacht voor de kinderen en flexibele opvangtijden (ook in de avond of weekend). Ook verminderen ouders reistijd en is het financieel voordeliger voor gezinnen met meerdere kinderen. Daarnaast zorgen vaste en vertrouwde gezichten voor emotionele stabiliteit bij kinderen.
Er gelden echter regels voor gastouderopvang aan huis. Om in aanmerking te komen voor kinderopvangtoeslag moet de gastouder minimaal drie dagen per week werken. De gastouder moet voldoen aan de wettelijke eisen (diploma, EHBO, VOG) en ingeschreven staan bij een erkend gastouderbureau. Een essentieel punt is dat de ouders juridisch werkgever zijn; zij zijn verantwoordelijk voor de loonadministratie.
Conclusie
Het werken als gastouder vereist een professionele instelling en naleving van wettelijke kaders. De huidige regelgeving legt de basis voor kwalitatieve opvang, met eisen rondom diploma’s, VOG’s en veiligheid. Per 1 juli 2026 zullen de kwaliteitseisen verder aanscherpen, met nieuwe regels voor het aantal gastouderbureaus waarmee gewerkt mag worden en de verplichting tot het hebben van een achterwacht en coaching. Financieel gezien zijn er startkosten variërend van enkele honderden euro’s, welke deels aftrekbaar zijn. Het is van groot belang dat gastouders, gezien hun ondernemersstatus, de juiste verzekeringen afsluiten. Een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB) is essentieel, evenals een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) om inkomensterugval bij ziekte te voorkomen. De keuze voor een AOV via het UWV kan voor starters aantrekkelijk zijn vanwege de afwezigheid van een medische keuring. Zorgvuldige naleving van deze regels en het treffen van de juiste financiële en verzekeringsmaatregelen zijn cruciaal voor een duurzame en verantwoorde carrière als gastouder.