Werken vanuit een bijstandsuitkering roept veel vragen op, vooral wanneer men overweegt om als gastouder aan de slag te gaan. De combinatie van een uitkering en zelfstandige activiteiten kent specifieke regelgeving die van invloed is op de financiële situatie en de verplichtingen jegens de gemeente. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de regels en voorwaarden voor het werken als gastouder wanneer men een bijstandsuitkering ontvangt, gebaseerd op de huidige wet- en regelgeving.
Werken als gastouder en de bijstandsuitkering
Wanneer men een bijstandsuitkering ontvangt, is het belangrijk om te weten hoe inkomsten uit werk worden verrekend met de uitkering. Gastouderopvang kan worden uitgeoefend in verschillende constructies, waaronder als ondernemer of als werknemer. De inkomsten die hieruit worden verkregen, kunnen van invloed zijn op de hoogte van de bijstandsuitkering.
Inkomsten als gastouder
Volgens de Belastingdienst zijn er drie mogelijkheden voor inkomsten als gastouder: - Men is in loondienst. De inkomsten en de ingehouden loonheffing worden aangegeven bij 'Loon' in de aangifte inkomstenbelasting. - Men is ondernemer. De inkomsten worden aangegeven als winst uit onderneming in de aangifte inkomstenbelasting voor ondernemers. - Men is niet in loondienst en geen ondernemer. De inkomsten worden aangegeven als resultaat uit overig werk in de aangifte inkomstenbelasting.
Deze inkomsten zijn meestal al ingevuld in de aangifte inkomstenbelasting als men loon of resultaat uit overig werk heeft. Kosten die men als gastouder heeft gemaakt, kunnen worden opgegeven onder het kopje 'Kosten'. Indien de werkzaamheden in de eigen woning worden verricht, kan gebruik worden gemaakt van het hulpmiddel Werkruimte in de woning.
Verrekening met bijstandsuitkering
Inkomsten uit werk, andere uitkeringen of financiële hulp van een partner worden verrekend met de bijstandsuitkering. De gemeente beoordeelt of en hoeveel inkomen wordt gekort op de uitkering. Het is essentieel om deze inkomsten tijdig en correct door te geven aan de gemeente om problemen te voorkomen.
Algemene voorwaarden voor bijstandsuitkering
Een bijstandsuitkering is een vangnet voor personen die niet genoeg inkomen of vermogen hebben om in hun levensonderhoud te voorzien en geen recht hebben op een andere uitkering. De gemeente beoordeelt het recht op bijstand en de hoogte van de uitkering.
Vermogen en woonplaats
Om in aanmerking te komen voor bijstand, mag men niet te veel vermogen hebben. In 2025 geldt een maximum vermogen van € 7.770 voor alleenstaanden en € 15.540 voor gehuwden of samenwonenden. Vermogen omvat spaargeld, beleggingen, onroerend goed (uitgezonderd de eigen woning) en auto's of andere voertuigen met een hoge waarde. Overwaarde op de eigen woning kan wel als vermogen worden gezien.
Men moet in Nederland wonen en hier staan ingeschreven (of een postadres hebben). Voor niet-Nederlanders kunnen aanvullende voorwaarden gelden.
Arbeidsplicht en sollicitatieplicht
Wie een bijstandsuitkering ontvangt, heeft een arbeidsplicht. Dit houdt in dat men bereid moet zijn om te werken (indien men daartoe in staat is) en actief moet zoeken naar werk. De sollicitatieplicht vereist dat men daadwerkelijk solliciteert en eventueel een aangeboden re-integratietraject volgt om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten.
Verplichtingen bij een bijstandsuitkering
Naast de algemene voorwaarden zijn er specifieke verplichtingen waar men zich aan moet houden wanneer men een bijstandsuitkering ontvangt. Het niet nakomen van deze verplichtingen kan leiden tot verlaging, stopzetting of terugvordering van de uitkering, en zelfs tot het opleggen van een boete.
Inlichtingenplicht en medewerkingsplicht
De inlichtingenplicht vereist dat men alle relevante informatie onverwijld doorgeeft aan de gemeente. Denk hierbij aan veranderingen in de woonsituatie, het gaan samenwonen, het ontvangen van een erfenis of extra inkomen. De medewerkingsplicht houdt in dat men moet meewerken aan controles en onderzoeken van de gemeente, zoals het verstrekken van bewijsstukken.
Tegenprestatieplicht
Sommige gemeenten hanteren een tegenprestatieplicht, waarbij men een onbetaalde activiteit moet verrichten in ruil voor de uitkering. Dit kan bijvoorbeeld vrijwilligerswerk of een maatschappelijke stage zijn.
Wijzigingen per 1 januari 2026
Per 1 januari 2026 treden er enkele belangrijke wijzigingen op in de Participatiewet en andere regelingen die van invloed kunnen zijn op personen met een bijstandsuitkering.
Verruiming bijverdiengrenzen
De bijverdiengrenzen om te werken met behoud van uitkering worden verruimd. Dit betekent dat men meer mag bijverdienen zonder dat dit direct leidt tot een verlaging van de bijstandsuitkering. Deze maatregel is bedoeld om de stap naar werk te vergemakkelijken.
Regels voor giften
Er komen duidelijke regels voor het ontvangen van giften. Men mag tot € 1.200 per jaar aan giften ontvangen zonder dat dit invloed heeft op de uitkering. Alleen als het bedrag hoger is, moet dit worden doorgegeven aan de gemeente. Dit kan ertoe leiden dat de bijstandsuitkering wordt aangepast.
Terugwerkende kracht bijstand
Gemeenten krijgen de mogelijkheid om met terugwerkende kracht bijstand te verlenen. Dit voorkomt dat mensen in de eerste periode zonder inkomsten zitten en hierdoor schulden opbouwen.
Specifieke regelingen voor mantelzorg
Wanneer men tijdelijk mantelzorg verleent of ontvangt, en hierdoor gaat samenwonen, heeft dit geen invloed op de bijstandsuitkering. Normaal gesproken leidt samenwonen tot een verlaging van de uitkering, maar voor tijdelijke mantelzorg geldt deze regel niet.
Overgang naar nieuw pensioenstelsel
Per 1 januari 2026 gaan ruim 9,5 miljoen pensioenen over op het nieuwe stelsel. Dit kan van invloed zijn op personen die naast hun bijstandsuitkering ook een pensioen ontvangen.
Conclusie
Werken als gastouder vanuit de bijstand is mogelijk, maar kent strikte regels. Inkomsten uit gastouderopvang moeten worden opgegeven en worden verrekend met de bijstandsuitkering. Het is van belang om de algemene voorwaarden voor de bijstandsuitkering in acht te nemen, zoals de vermogensgrens en de arbeidsplicht. Daarnaast zijn er specifieke verplichtingen, zoals de inlichtingenplicht en de medewerkingsplicht. Per 1 januari 2026 treden er wijzigingen op in de Participatiewet, waaronder een verruiming van de bijverdiengrenzen en regels voor giften. Het is raadzaam om bij twijfel contact op te nemen met de gemeente of een juridisch adviseur.