De gastouderopvang vormt een essentiële schakel in de kinderopvangsector in Nederland. Het biedt ouders een flexibele en huiselijke opvangvorm voor hun kinderen, variërend van baby's en peuters tot kinderen in de buitenschoolse leeftijd. Naast de pedagogische kwaliteit en de betrokkenheid van de gastouder, spelen financiële aspecten een cruciale rol in de keuze voor deze opvangvorm. Ouders en gastouders moeten navigeren door een complex stelsel van tarieven, maximum bedragen die door de Belastingdienst worden gehanteerd voor de kinderopvangtoeslag, en aanvullende kosten zoals bureaukosten. In dit artikel wordt een gedetailleerd overzicht gegeven van de financiële kaders van de gastouderopvang, met een specifieke focus op het jaar 2019 en de ontwikkelingen in de daaropvolgende jaren. De informatie is gebaseerd op gegevens met betrekking tot tarieven, toeslagen en kostenberekeningen.
Financiële kaders van de gastouderopvang
De kosten voor gastouderopvang worden bepaald door een combinatie van het uurtarief dat de gastouder hanteert, het aantal opvanguren en eventuele bijkomende kosten. Een fundamenteel principe bij de financiering van kinderopvang in Nederland is de kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst stelt jaarlijks een maximum uurprijs vast waarover deze toeslag kan worden verkregen. Het is belangrijk om te onderscheiden tussen het tarief dat de gastouder daadwerkelijk rekent en het maximale bedrag dat de overheid voor de toeslag in aanmerking neemt.
Het onderscheid tussen tarief en maximum toeslagbedrag
Gastouders hebben de wettelijke vrijheid om hun eigen uurtarief te bepalen. Dit tarief is afhankelijk van diverse factoren, waaronder de opleiding en ervaring van de gastouder, de locatie van de opvang en de specifieke afspraken met de ouders. Echter, de kinderopvangtoeslag wordt berekend over het maximaal vastgestelde uurtarief door de overheid. Indien het afgesproken uurtarief van de gastouder hoger ligt dan dit maximum, komen de meerkosten voor rekening van de ouders. Omgekeerd kan een gastouder ervoor kiezen om een lager tarief te hanteren dan het maximum, al is dit in de praktijk minder gebruikelijk gezien de kosten van levensonderhoud en bedrijfsvoering. De keuze voor het exacte tarief ligt bij de gastouder, maar de financiële implicaties voor de ouders zijn sterk afhankelijk van de relatie tussen dit tarief en de overheidsgrenzen.
De rol van bureaukosten
Bij gastouderopvang via een bemiddelingsbureau komen bureaukosten bovenop het tarief voor de gastouder. Deze kosten dekken de administratie, kwaliteitsborging en bemiddeling. Een significant voordeel van lage bureaukosten is dat deze vaak nog binnen het maximale toeslagtarief kunnen vallen, waardoor de eigen bijdrage voor ouders beperkt blijft. Voorbeeldcijfers laten zien dat bureaukosten voor een gastouderbureau kunnen variëren, afhankelijk van het gezinssamenstelling. Een laag niveau van bureaukosten kan de totale betaalbaarheid van de opvang aanzienlijk verhogen.
Tarieven en adviezen in 2019
Het jaar 2019 was een belangrijk jaar voor de gastouderopvang, met specifieke maximum bedragen en ontwikkelingen in de tarieven.
Maximum uurtarieven voor toeslag in 2019
Voor het jaar 2019 hanteerde de Belastingdienst de volgende maximum uurprijzen voor de verschillende vormen van kinderopvang: * Dagopvang: € 8,02 per uur. * Buitenschoolse opvang (BSO): € 6,89 per uur. * Gastouderopvang: € 6,15 per uur (ongeacht de leeftijd van het kind).
Deze bedragen vormen de basis voor de berekening van de kinderopvangtoeslag. Voor gastouderopvang betekende de maximum uurprijs van € 6,15 in 2019 een verhoging van € 0,24 ten opzichte van 2018 (toen dit bedrag € 5,91 was).
Gemiddelde uurtarieven in de markt
Naast de maximum bedragen voor de toeslag zijn er ook gemiddelde tarieven die in de markt worden gehanteerd. In het eerste kwartaal van 2019 lag het gemiddelde uurtarief voor gastouderopvang voor kinderen tussen de 0 en 4 jaar op € 6,03. Voor kinderen tussen de 4 en 12 jaar was dit € 6,06. Deze cijfers laten zien dat de gemiddelde tarieven in 2019 dicht in de buurt kwamen van, of soms zelfs iets lager lagen dan, het maximale toeslagbedrag van € 6,15.
Advies uurtarieven
Naast de wettelijke maximum bedragen en de marktgemiddelden bestaan er advies uurtarieven. Deze adviezen zijn vaak gebaseerd op landelijke gemiddelden en de structuur van bureaukosten. Voor het jaar 2019 geven de beschikbare gegevens geen specifiek advies tarief exclusief voor 2019. Echter, door extrapolatie van de adviestarieven uit aansluitende jaren (zoals € 5,75 - € 6,50 in 2021 en € 6,00 - € 6,50 in 2022) en de maximum tarieven, kan worden geconcludeerd dat advies tarieven vaak werden gestructureerd rond de maximum toeslaggrenzen of licht daarboven, met de bedoeling dat de bureaukosten hierin zouden opgaan. Een specifiek genoemd advies tarief voor gastouders lag in een algemener kader tussen de € 6,75 en € 7,50 per kind per uur, wat hoger is dan de maximum toeslaggrens van € 6,15, wat impliceert dat ouders in dat geval een eigen bijdrage zouden moeten leveren.
Kostenstructuur en berekeningen
Het begrijpen van de totale kosten vereist een duidelijke berekening die alle componenten integreert.
Bruto uurtarief berekenen
De berekening van het bruto uurtarief, dat wil zeggen het tarief inclusief bureaukosten, kan als volgt worden uitgevoerd: 1. Tel de totale vergoeding voor de gastouder op (aantal opvanguren x vergoeding gastouder). 2. Tel de bureaukosten hierbij op. 3. Deel dit totaalbedrag door het aantal opvanguren.
Dit resulteert in het bruto uurtarief dat ouders moeten hanteren voor de aanvraag van de kinderopvangtoeslag.
Invloed van het aantal kinderen
De totale maandelijkse kosten hangen sterk af van het aantal kinderen dat wordt opgevangen. Bureaukosten worden vaak per gezin berekend in plaats van per kind, waardoor de kosten per kind dalen naarmate er meer kinderen uit hetzelfde gezin worden opgevangen. Voorbeeldcijfers voor bureaukosten bij een bemiddelingsbureau (regio-afhankelijk) zijn: * 1 kind: € 29,50 per maand. * Gezin (meerdere kinderen): € 57,50 per maand.
Daarnaast varieert het uurtarief voor de gastouder vaak per kind, hoewel sommige gastouders een gereduceerd tarief hanteren voor het tweede of derde kind.
Voorbeeldberekeningen kosten
Om inzicht te geven in de maandelijkse lasten, kunnen we een voorbeeldberekening maken. Stel: een ouder maakt gebruik van 2 dagen per week opvang (8 uur per dag) voor 1 kind, tegen een tarief van € 7,50 per uur (inclusief eventuele toeslagen voor voeding of materiaal). * Maandelijkse opvangkosten: 64 uur (8 uur x 8 dagen per maand) x € 7,50 = € 480. * Met kinderopvangtoeslag (afhankelijk van inkomen) kan dit bedrag aanzienlijk dalen, volgens schattingen tot ongeveer € 250 per maand.
De hoogte van de toeslag is sterk afhankelijk van het gezamenlijk inkomen van de ouders. In 2019 investeerde de overheid € 248 miljoen extra in de kinderopvangtoeslag, wat leidde tot een verhoging van de toeslagpercentages. Voor ouders met een inkomen tussen € 20.000 en € 60.000 kon dit bij drie volle dagen opvang bij een gastouder leiden tot € 500 tot € 800 extra toeslag per jaar. Voor ouders met een inkomen tussen € 80.000 en € 110.000 steeg de toeslag met € 1.000 tot € 1.500. Voor elk extra kind boven de eerste, werd ongeveer € 500 extra toeslag verwacht.
Tarieven voor specifieke situaties en ontwikkelingen
Hoewel de focus ligt op 2019, bieden gegevens uit aansluitende jaren inzicht in de ontwikkeling van tarieven en adviezen.
Tarieven bij de gastouder thuis
Gastouders die opvang bieden in hun eigen huis hanteren vaak hogere tarieven dan gastouders die opvangen bij de ouders thuis. Deze tarieven variëren doorgaans tussen de € 7,05 en € 8,50 per kind per uur, of zelfs tussen € 7,50 en € 8,00 per kind per uur. Deze hogere tarieven weerspiegelen vaak de kosten van huisvesting, voeding en materiaal die de gastouder zelf moet bekostigen.
Tarieven voor grootouders (oma)
Een specifieke situatie betreft de opvang door grootouders. Indien grootouders als gastouder worden geregistreerd via een bemiddelingsbureau, gelden er specifieke tarieven. Een voorbeeld laat zien dat de ouder € 5,52 per uur betaalt aan het bureau, waarvan € 4,52 naar de grootouder (oma) gaat en € 1,00 bureaukosten zijn. Dit bedrag van € 5,52 ligt onder de maximum toeslaggrens van 2019 (€ 6,15), wat betekent dat de volledige kosten via de toeslag gedekt kunnen worden, afhankelijk van het inkomen.
Tarieven in de buitenschoolse opvang (BSO)
Voor de buitenschoolse opvang lag het gemiddelde uurtarief in het eerste kwartaal van 2019 op € 7,27. Dit was 16 cent hoger dan in 2018. De maximum te vergoeden uurprijs voor BSO door de Belastingdienst was in 2019 € 6,89. Dit betekende dat ouders voor BSO vaak een eigen bijdrage moesten leveren, aangezien het marktgemiddelde boven het maximum toeslagbedrag lag.
Tarieven in latere jaren (2020-2026)
Voor de jaren na 2019 zijn advies uurtarieven en maximum toeslagbedragen verder geïndexeerd. Een overzicht laat de volgende ontwikkelingen zien:
| Jaar | Maximaal uurtarief toeslag | Advies uurtarief gastouder |
|---|---|---|
| 2020 | € 6,27 | € 5,75 – € 6,25 |
| 2021 | € 6,49 | € 5,75 – € 6,50 |
| 2022 | € 6,52 | € 6,00 – € 6,50 |
| 2023 | € 6,85 | € 6,50 – € 7,00 |
| 2024 | € 7,53 | € 7,25 – € 7,50 |
| 2025 | € 8,10 | € 7,65 – € 8,10 |
| 2026 | € 8,49 | € 8,00 - € 8,50 |
Deze tabel toont een stijgende lijn in zowel de maximum tarieven als de advies tarieven. Opvallend is dat in 2024 en 2025 het advies tarief zeer dicht bij het maximum toeslagbedrag ligt, wat wijst op een streven naar kostendekkende opvang binnen de grenzen van de toeslag.
Conclusie
De financiële aspecten van gastouderopvang zijn complex en vereisten een zorgvuldige afweging van ouders en gastouders. In 2019 was het maximale toeslagbedrag voor gastouderopvang € 6,15 per uur, terwijl de gemiddelde tarieven in de markt hier dicht bij lagen. Het verschil tussen het tarief van de gastouder en het maximum toeslagbedrag bepaalt de eigen bijdrage van de ouders. Bureaukosten vormen een extra component die, mits laag gehouden, de betaalbaarheid kan verhogen. De investeringen van de overheid in de kinderopvangtoeslag in 2019 leidden tot aanzienlijke verhogingen van de netto vergoedingen voor ouders, afhankelijk van hun inkomen. De ontwikkeling van tarieven in de jaren na 2019 laat een stijging zien van zowel de maximum bedragen als de advies tarieven, wat reflecteert in de algemene kostenontwikkelingen in de sector. Een correcte berekening van het bruto uurtarief, rekening houdend met bureaukosten en het aantal opvanguren, is essentieel voor een juiste aanvraag van de kinderopvangtoeslag.