De gastouderopvang kenmerkt zich door kleinschaligheid, flexibiliteit en persoonlijke aandacht. Kinderen worden opgevangen in kleine groepjes, vaak in een huiselijke omgeving, wat zorgt voor een veilig en vertrouwd gevoel. Deze vorm van opvang is vaak voordeliger dan kinderopvang in een groter kinderdagverblijf, en de uren en het uurtarief worden in overleg vastgesteld. Echter, zoals bij elke vorm van opvang, doen zich situaties voor waarin ziekte een rol speelt. Of het nu gaat om het gastkind, de gastouder of de vraagouder; ziekte vraagt om een duidelijke aanpak en protocol. In dit artikel worden de protocolen en richtlijnen uiteengezet die van toepassing zijn bij ziekte in de context van gastouderopvang, gebaseerd op de geldende normen en procedures binnen de branche.
De algemene context van gastouderopvang
Voordat wordt ingegaan op de specifieke protocollen rondom ziekte, is het belangrijk de basis van gastouderopvang te schetsen. Gastouderbureaus, zoals 4Kids, fungeren als bemiddelaar tussen vraagouders en gastouders. Zij zorgen ervoor dat de opvanglocatie veilig en gezond is en voldoet aan alle eisen, door regelmatige bezoeken en controles. Een gastouder kan kinderen opvangen in eigen huis, of naar een ouder toe komen (nanny-opvang). De groepsgrootte is beperkt; een gastouder mag maximaal zes kinderen tegelijk opvangen. Dit kleinschalige karakter maakt dat er veel persoonlijke aandacht is, maar het betekent ook dat ziekte van één kind of de gastouder direct impact heeft op de continuïteit en veiligheid van de opvang.
De keuze voor een gastouder wordt vaak gemaakt vanwege de flexibiliteit. Gastouders zijn vaak beschikbaar op onregelmatige tijden, waaronder avonden en weekenden, en er zijn geen vaste dagdelen verplicht. Wel wordt geadviseerd wekelijks minimaal een dagdeel af te nemen om vertrouwen en routine te waarborgen. Financieel gezien is gastouderopvang vaak voordeliger; de kosten liggen gemiddeld lager dan bij een kinderdagverblijf. De gastouder ontvangt minimaal het wettelijk minimumloon per uur, plus een bedrag aan het gastouderbureau. Bij ziekte van de gastouder of het kind komen echter specifieke financiële en organisatorische vraagstukken kijken.
Protocol bij ziekte van het gastkind
Een van de meest voorkomende situaties is dat een kind ziek wordt. Dit kan gebeuren voorafgaand aan de opvang of tijdens de opvang. De protocolen verschillen per situatie.
Ziekte tijdens de opvang
Wanneer een gastkind tijdens de opvang duidelijk merkbaar ziek wordt, en de gastouder inschat dat het kind medische hulp nodig heeft of te ziek is om bij de gastouder te blijven, dient de gastouder direct contact op te nemen met de ouders of verzorgers. Bij twijfel geldt altijd: neem contact op met de ouders. De gastouder handelt hierbij conform het protocol zieke kinderen en medicijnen. Indien nodig schakelt de gastouder bij twijfel altijd eerst een arts in. Het is van belang dat de gastouder de ouder op de hoogte stelt van de toestand van het kind en overlegt over de vervolgstappen, zoals het ophalen van het kind of het inschakelen van medische hulp.
Ziekte voorafgaand aan de opvang
Wanneer een gastkind ziek is voordat de opvang begint, is het de verantwoordelijkheid van de vraagouder om de gastouder hierover te informeren. De vraagouder belt de gastouder om de situatie te bespreken en te overleggen over de opvang. Vervolgens belt de gastouder de bemiddelingsmedewerkster om melding te doen van de ziekte. Een belangrijk aspect hierbij is de financiële afwikkeling. De eerste dagen van ziekte van het gastkind worden doorbetaald. Echter, na 7 aaneengesloten dagen van ziekte kan er verrekening plaatsvinden in opdracht van de vraagouder. Dit houdt in dat de betaling voor de opvanguren na deze periode mogelijk wordt aangepast.
De rol van het gastouderbureau bij ziekte van een kind
Gastouderbureaus spelen een ondersteunende rol. Zij bieden protocols en begeleiding bij de melding van ziekte. Voorbeeldbureaus zoals 4Kids en Zowiezo hebben specifieke procedures vastgelegd. Het is raadzaam voor zowel vraagouders als gastouders om deze protocolen goed te kennen en na te leven om misverstanden en financiële verrassingen te voorkomen.
Protocol bij ziekte van de gastouder
De situatie waarin de gastouder zelf ziek wordt, is complexer omdat de opvang voor de gastkinderen dan niet door kan gaan. De gastouder heeft immers geen vervanging geregeld via het gastouderbureau; de opvang is persoonlijk en kleinschalig.
Verplichtingen van de gastouder
Bij ziekte van de gastouder is de eerste stap het informeren van de vraagouder. De gastouder belt de vraagouder en overlegt over de situatie. Hierbij wordt besproken of er noodopvang nodig is of dat de opvang wordt geannuleerd.
Financiële consequenties
Een belangrijk punt is de loondoorbetaling. Volgens de Regeling dienstverlening aan huis heeft een gastouder bij ziekte recht op maximaal zes weken loondoorbetaling, mits hij of zij voldoet aan de voorwaarden van deze regeling. Echter, in de praktijk van veel gastouderbureaus geldt dat de gastouder bij ziekte geen uren doorbetaald krijgt. Dit lijkt een tegenstelling, maar de specifieke voorwaarden van het bemiddelingscontract bepalen de uitkomst. In de context van de verstrekte informatie wordt gesteld: "Je krijgt bij ziekte geen uren doorbetaald." Dit impliceert dat de inkomsten voor de gastouder stilvallen tijdens ziekte, tenzij specifieke regelingen zoals de Regeling dienstverlening aan huis van toepassing zijn, die een lagere uitkering (70% van de normale vergoeding of het minimumloon) garanderen.
Noodopvang
Indien er noodopvang wordt verzorgd door een andere gastouder, gaan de verdiensten naar de gastouder die de noodopvang verleent. Dit betekent dat de oorspronkelijke gastouder geen inkomsten mist indien vervanging wordt geregeld, maar de verantwoordelijkheid voor het regelen van vervanging ligt bij de gastouder of het gastouderbureau. De vraagouder kan hierbij worden ondersteund door de bemiddelingsmedewerkster, die helpt bij het vinden van een oplossing.
Protocol bij ziekte van de vraagouder
Wanneer de vraagouder zelf ziek is, verandert de vraag of de opvang wel door kan gaan. Meestal betekent dit dat de ouder thuisblijft en de opvang niet nodig is. Echter, er kan sprake zijn van een situatie waarin de ouder wel opvang nodig heeft, bijvoorbeeld voor andere kinderen of omdat de ouder zelf niet in staat is de zorg te dragen.
Overleg en noodopvang
De vraagouder dient de gastouder te bellen en te overleggen over eventuele noodopvang bij een andere gastouder. Als de vraagouder ziek is en de geplande opvang niet kan doorgaan, maar wel opvang nodig is (bijvoorbeeld voor andere kinderen of omdat de ouder medische zorg nodig heeft), kan de gastouderbemiddelaar helpen bij het vinden van vervanging. De bemiddelingsmedewerkster kan assisteren bij het zoeken naar een passende oplossing.
Financiële afwikkeling
Voor de financiële afwikkeling gelden de gemaakte afspraken. Indien de opvang niet doorgaat vanwege ziekte van de ouder, kunnen de gereserveerde uren in rekening worden gebracht, afhankelijk van de contractuele afspraken. In de protocollen wordt verwezen naar het overleg en de bereidwilligheid om mee te denken in oplossingen, zoals het vinden van vervangende opvang.
Medicijngebruik in de gastouderopvang
Naast de algemene ziekteprotocollen is er aandacht voor het toedienen van medicijnen. Dit is een gevoelig onderwerp dat zorgvuldigheid vereist.
Algemene richtlijnen
Wanneer een kind ten gevolge van ziekte medische handelingen nodig heeft, verzoekt het gastouderbureau de ouders om de gastouder voorafgaand aan de opvang of na het ontstaan van de ziekte te informeren. De voorkeur gaat ernaar uit dat medicijnen zoveel mogelijk thuis worden gegeven. Echter, indien nodig, kunnen medicijnen door de gastouder worden toegediend.
Risicovolle handelingen
Gastouderbureaus zijn terughoudend met het uitvoeren van risicovolle medische handelingen en handelingen die wettelijk voorbehouden zijn aan artsen of deskundigen. Voorbeelden van dergelijke handelingen zijn: - Injecties bij suikerziekte. - Het aanbrengen en verwijderen van klysma’s. - Het aanbrengen en verwijderen van sondes.
Deze handelingen voert de gastouder in principe niet uit. De verantwoordelijkheid blijft bij de ouders of, indien nodig, bij gespecialiseerde instanties zoals Thuiszorg. Het is van belang dat ouders deze afspraken vooraf duidelijk maken met de gastouder en het gastouderbureau.
Voorwaarden voor verstrekking
Voor het toedienen van medicijnen door de gastouder gelden specifieke voorwaarden. Deze zijn erop gericht de veiligheid van het kind te waarborgen en de gastouder te beschermen. De gastouder dient te beschikken over duidelijke instructies, de juiste dosering en een schriftelijke toestemming van de ouders.
De rol van het gastouderbureau bij ziekte en protocollen
Gastouderbureaus zoals 4Kids en Zowiezo fungeren als kennispartner en bemiddelaar. Zij bieden niet alleen een platform voor het vinden van opvang, maar voorzien ook in ondersteuning bij complexe situaties.
Bemiddeling en ondersteuning
Een vast contactpersoon of bemiddelaar uit de regio houdt de lijnen kort. Bij ziekte of andere calamiteiten kan de bemiddelaar worden ingeschakeld. De bemiddelaar helpt bij het vinden van noodopvang, het doorvoeren van mutaties in de planning en het geven van advies over de financiële afwikkeling.
Pedagogische ondersteuning
Naast praktische zaken bieden gastouderbureaus vaak pedagogische ondersteuning. Bij vragen over de ontwikkeling of opvoeding van een kind, of bij vragen over ziekte en gedrag, kunnen gastouders en ouders contact opnemen met pedagogen. Deze ondersteuning is waardevol, vooral wanneer ziekte invloed heeft op het gedrag of de ontwikkeling van het kind.
Kwaliteitsborging
Door regelmatige bezoeken aan de opvanglocatie controleert het gastouderbureau of de locatie nog aan alle veiligheidseisen voldoet. Dit omvat ook hygiëne en voorzieningen voor het geval van ziekte (zoals EHBO-middelen). De betrokkenheid van het bureau zorgt voor een stukje zekerheid voor zowel vraagouders als gastouders.
Praktische overwegingen voor vraagouders
Voor ouders die op zoek zijn naar een gastouder, of reeds een gastouder hebben, is het belangrijk om bij de keuze en samenwerking rekening te houden met de mogelijkheid van ziekte.
Selectiecriteria
Bij het kiezen van een gastouder is het verstandig om te letten op: - De beschikbaarheid op de gewenste werkdagen. - Of de gastouder referenties kan laten zien. - Of de gastouder via een gastouderbureau werkt (dit biedt vaak meer zekerheid en structuur rondom protocollen). - De ervaring van de gastouder met kinderen in de specifieke leeftijdscategorie. - De aanwezigheid van huisdieren, indien relevant voor de gezondheid van het kind.
Communicatie
Duidelijke communicatie over ziekte is essentieel. Vraagouders dienen de gastouder direct te informeren als een kind ziek is of wordt. Gastouders dienen de vraagouder direct te informeren bij ziekte van henzelf of het kind. Het gastouderbureau moet worden geïnformeerd om de administratie en bemiddeling soepel te laten verlopen.
Financiële planning
Omdat ziekte financiële impact kan hebben (doorbetaling van uren, verrekening na 7 dagen), is het verstandig om hierover vooraf afspraken te maken. Begrip van de protocolen voorkomt verrassingen. De flexibiliteit van gastouderopvang is een voordeel, maar het vraagt ook om een proactieve houding van beide partijen bij het oplossen van problemen.
Conclusie
De gastouderopvang biedt een unieke, kleinschalige en flexibele vorm van kinderopvang die veel voordelen kent, zoals persoonlijke aandacht en een lagere prijs. Echter, de situatie waarin ziekte optreedt—bij het kind, de gastouder of de ouder—vraagt om een zorgvuldige en gestructureerde aanpak. De protocollen rondom ziekte en medicijnen zijn erop gericht de veiligheid en gezondheid van het kind te waarborgen, de belangen van de gastouder te beschermen en de continuïteit van de opvang zo goed mogelijk te bewaken.
Het is van cruciaal belang dat alle parten—vraagouders, gastouders en gastouderbureaus—op de hoogte zijn van de geldende regels. Directe communicatie bij ziekte, het volgen van de stappen in de protocollen (zoals het informeren van de bemiddelaar en het inschakelen van medische hulp bij twijfel) en het begrip van de financiële consequenties (zoals de doorbetaling bij ziekte van het kind of het wegvallen van inkomsten bij ziekte van de gastouder) zijn hierbij sleutelfactoren. Door deze richtlijnen nauwgezet te volgen, kan de gastouderopvang haar waarde behouden als een betrouwbare en veilige opvangvorm, zelfs wanneer de gezondheid van de betrokkenen onder druk staat.