De keuze voor kinderopvang is een belangrijke beslissing voor ouders, waarbij zowel de kwaliteit van de opvang als de financiële consequenties een doorslaggevende rol spelen. In Nederland is gastouderopvang een wettelijk erkende vorm van kinderopvang, waardoor ouders in aanmerking kunnen komen voor kinderopvangtoeslag. Deze toeslag kan de netto kosten aanzienlijk verlagen. De financiële regelingen rondom gastouderopvang zijn complex en hangen af van diverse factoren, waaronder het inkomen van de ouders, het aantal kinderen en de specifieke tarieven die de gastouder hanteert. Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van de kostenstructuur, de vergoedingen voor gastouders en de teruggave via de kinderopvangtoeslag op basis van de geldende regelgeving en tarieven voor het jaar 2025.
Kostenstructuur van gastouderopvang
De totale kosten voor gastouderopvang bestaan uit verschillende componenten. Allereerst is er het uurtarief dat de gastouder zelf rekent. Daarnaast kunnen er bureaukosten in rekening worden gebracht door het gastouderbureau dat de bemiddeling verzorgt. De variatie in tarieven is afhankelijk van de locatie van de opvang (bij de gastouder thuis of bij de vraagouder thuis) en de afspraken die worden gemaakt.
Tarieven bij de gastouder thuis
Voor opvang bij de gastouder thuis hanteert de Belastingdienst een maximum uurloon waarover toeslag kan worden aangevraagd. Voor het jaar 2025 is dit maximale tarief vastgesteld op € 8,10 per kind per uur. Binnen dit maximum wordt een standaard tarief gehanteerd van € 8,10, waarvan € 7,10 naar de gastouder zelf gaat. Gastouders kunnen echter zelf hun tarief bepalen, mits dit binnen de maximale vergoeding blijft. Verschillende bronnen geven aan dat de tarieven voor gastouderopvang bij de gastouder thuis doorgaans variëren tussen de € 7,50 en € 8,00 per kind per uur, soms oplopend tot € 8,00 tot € 8,10.
Naast het uurtarief kunnen bureaukosten worden gerekend. Deze kosten bestaan vaak uit een vast maandbedrag en een variabel bedrag per afgenomen uur. Een voorbeeld van bureaukosten is € 45 tot € 49,50 per maand per kind, plus € 0,25 per uur (met een maximum plafondbedrag). Voor avond-, nacht- en weekendopvang geldt vaak een toeslag van € 0,50 per uur per kind.
Tarieven bij de vraagouder thuis
Wanneer de gastouder opvangt bij de vraagouder thuis (in het huis van de ouder), gelden er andere regels voor de vergoeding van de gastouder. Indien de gastouder geen directe familie is of niet ingeschreven staat bij de Kamer van Koophandel (KvK), valt de gastouder onder de regeling van het Wettelijk Minimum Loon (WML). De vergoeding is dan afhankelijk van de leeftijd van de gastouder.
Voor de eerste helft van 2025 (vanaf 01-01-2025) zijn de bruto bedragen (inclusief 8% vakantiegeld) als volgt: - Leeftijd 18 jaar: € 7,59 - Leeftijd 19 jaar: € 9,12 - Leeftijd 20 jaar: € 12,15 - Leeftijd 21 jaar en ouder: € 15,18
Voor de tweede helft van 2025 (vanaf 01-07-2025) zijn deze bedragen (inclusief 8% vakantiegeld) gebaseerd op een 36-urige werkweek: - Leeftijd 18 jaar: € 7,78 - Leeftijd 19 jaar: € 9,33 - Leeftijd 20 jaar: € 12,44 - Leeftijd 21 jaar en ouder: € 15,52
Deze bedragen zijn veranderlijk en worden halfjaarlijks door de overheid bepaald. Bij opvang bij de vraagouder thuis geldt dat elke dag dat de gastouder werkt, telt als een volle werkdag, ongeacht het aantal uren. De vraagouder is wettelijk verplicht loon door te betalen bij ziekte van de gastouder (maximaal zes weken, minus twee wachtdagen) en vier weken vakantie per jaar.
Kinderopvangtoeslag en vergoedingen voor ouders
Omdat gastouderopvang gecertificeerde kinderopvang is, kunnen ouders aanspraak maken op kinderopvangtoeslag. Deze toeslag compenseert een deel van de gemaakte kosten. De hoogte van de vergoeding is afhankelijk van het gezamenlijk inkomen van de ouders, het aantal kinderen en het aantal uren opvang.
Maximum vergoedingen per uur
De Belastingdienst hanteert maximale vergoedingen per uur per type opvang. Voor gastouderopvang bedraagt deze maximale vergoeding € 6,85 per uur. Voor dagopvang is dit € 9,12 en voor buitenschoolse opvang € 7,85. De toeslag wordt verleend over de daadwerkelijk gemaakte kosten, tot aan dit maximumuurloon.
Eigen bijdrage op basis van inkomen
De eigen bijdrage die ouders zelf moeten betalen, verschilt sterk per inkomensklasse. De teruggave via de toeslag wordt hierin verrekend. In de onderstaande tabel is de eigen bijdrage per uur per kind weergegeven voor het jaar 2025, op basis van diverse inkomensklassen.
| Inkomen | 1e kind | 2e kind | Inkomen | 1e kind | 2e kind |
|---|---|---|---|---|---|
| € 45.700 en lager | € 0,32 | € 0,32 | € 70.000 | € 1,04 | € 0,53 |
| € 50.000 | € 0,45 | € 0,40 | € 80.000 | € 1,59 | € 0,64 |
| € 55.000 | € 0,63 | € 0,45 | € 90.000 | € 2,16 | € 0,78 |
| € 60.000 | € 0,88 | € 0,45 | € 110.000 | € 3,10 | € 0,97 |
| € 65.000 | € 0,95 | € 0,48 | € 226.546 en hoger | € 5,44 | € 2,66 |
Let op: Met het 'eerste kind' wordt het kind bedoeld waarvoor de meeste toeslag wordt ontvangen.
Percentages vergoeding
De vergoeding die ouders terugkrijgen, wordt uitgedrukt in een percentage van de kosten. Dit percentage loopt op naarmate het inkomen lager is. - Ouders met een inkomen lager dan € 23.211 krijgen 96% van de kinderopvangkosten terug bij hun eerste en volgende kinderen. - Ouders met een inkomen hoger dan € 226.546 krijgen bij het eerste kind 33,3% van de kosten terug. Bij het tweede kind is dit percentage 67,1%.
Er zijn plannen om de vergoeding voor middeninkomens te verhogen. Zo is aangegeven dat werkende ouders met een gezamenlijk inkomen tot ongeveer € 55.000 per jaar per 2026 recht krijgen op het maximale vergoedingspercentage van 96%. In 2027 zou dit ook moeten gaan gelden voor middeninkomens met een gezamenlijk bruto inkomen tot bijna 2 keer modaal (circa € 89.000).
Verplichtingen en regelgeving
Bij gastouderopvang komen naast financiële afwikkeling ook juridische en administratieve verplichtingen kijken. Zowel de vraagouder als de gastouder hebben wettelijke plichten.
Bemiddelingskosten en administratie
Wanneer ouders gebruikmaken van een gastouderbureau voor het zoeken naar een passende gastouder, worden er vaak bemiddelingskosten gerekend. Eenmalige bemiddelingskosten kunnen bijvoorbeeld € 50,00 bedragen. Wanneer ouders zelf al aangesloten zijn bij een specifiek bureau of zelf een gastouder aanleveren, vervallen deze kosten vaak. Bureaukosten zijn in de regel aftrekbaar via de kinderopvangtoeslag, net als de kosten voor de gastouder zelf. Sommige bureaus hanteren een vast maandbedrag (bijv. € 49,50) en een variabel bedrag per uur (bijv. € 0,25).
Arbeidsovereenkomst en CAO
Bij opvang bij de vraagouder thuis, indien de gastouder geen familielid is en niet bij de KvK staat ingeschreven, ontstaat er een arbeidsovereenkomst. De CAO Kinderopvang is hierbij leidend. Deze CAO hanteert een 36-urige werkweek. Een opmerkelijk aspect is dat elke dag dat de gastouder werkt, telt als een volle werkdag, ongeacht of het maar één uur betreft. Dit heeft gevolgen voor de berekening van vakantie-uren en loondoorbetaling. De gastouder heeft recht op doorbetaling van loon bij ziekte (maximaal zes weken, minus twee wachtdagen) en vier weken betaalde vakantie per jaar. Over deze uren vakantie bestaat geen recht op kinderopvangtoeslag voor de ouders.
Vergoedingen voor de gastouder
Naast het uurloon kunnen gastouders extra vergoedingen vragen voor gemaakte onkosten. Denk hierbij aan vergoedingen voor maaltijden (brood, warme maaltijd), luiers of andere benodigdheden voor het kind. Wanneer de gastouder kinderen moet ophalen of brengen met de auto, kan een kilometervergoeding worden gevraagd.
Overwegingen bij de keuze voor gastouderopvang
Gastouderopvang biedt diverse voordelen, maar kent ook beperkingen. Deze aspecten zijn van invloed op de keuze voor deze vorm van opvang.
Voordelen van gastouderopvang
De voordelen van gastouderopvang ten opzichte van een kinderdagverblijf zijn divers: - Flexibiliteit: Er is vaak sprake van "uurtje factuurtje", wat betekent dat ouders geen vaste dagen of dagdelen hoeven af te nemen. De opvangtijden zijn flexibel. - Huiselijke sfeer: De opvang vindt plaats in een huiselijke omgeving, wat een verlengde kan zijn van de thuissituatie. - Kleinschaligheid: Er is meer aandacht voor het kind door de lagere groepsgrootte. - Geen minimum afname: Er zijn vaak geen verplichte minimum uren of abonnementskosten. - Lagere kosten: Over het algemeen is gastouderopvang goedkoper dan opvang bij een kinderdagverblijf. De gemiddelde besparing wordt geschat op ongeveer € 1,50 per uur.
Nadelen en risico's
Er zijn ook nadelen en praktische risico's verbonden aan gastouderopvang: - Minder sociale interactie: Omdat er minder kinderen zijn, heeft het kind minder speelkameraadjes. - Continuïteit: Als de gastouder ziek is of op vakantie gaat, kan het gastouderbureau proberen een vervanger te regelen, maar dit kan voor het kind even wennen zijn. - Werkdruk voor gastouders: Uit onderzoek in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) blijkt dat gastouders vaak stoppen vanwege toenemende regeldruk, financiële overwegingen en persoonlijke omstandigheden (zoals pensionering). Bijna een kwart van de gastouders is 60-plus. - Veiligheid: Een gastouder werkt vaak alleen, waardoor het vier-ogen-principe niet altijd kan worden gewaarborgd.
Conclusie
Gastouderopvang vormt een belangrijke en flexibele schakel in het Nederlandse kinderopvanglandsysteem. De financiële kant van de opvang is complex, maar biedt voor veel ouders een aanzienlijke besparing via de kinderopvangtoeslag. De netto kosten per uur kunnen voor laag- en middeninkomens zeer laag zijn, soms rond de € 0,32 per uur per kind. De hoogte van de eigen bijdrage is sterk afhankelijk van het inkomen, waarbij hogere inkomens een groter deel van de kosten zelf dragen. Voor gastouders is het van belang dat zij een marktconform tarief hanteren en dat de arbeidsvoorwaarden (zoals loon doorbetaling bij ziekte en vakantie) goed geregeld zijn, zeker bij opvang bij de vraagouder thuis. Hoewel gastouderopvang financieel aantrekkelijk kan zijn en een huislijke sfeer biedt, dienen ouders rekening te houden met de kwetsbaarheid van de continuïteit bij ziekte van de gastouder en de beperktere sociale groepsgrootte voor het kind. Een zorgvuldige afweging van kosten, baten en persoonlijke voorkeuren is essentieel bij het maken van een keuze voor een opvangvorm.