Het werken als gastouder is een verantwoordelijke en waardevolle rol binnen de kinderopvang. In Nederland zijn strikte regels vastgelegd in de Wet kinderopvang om de veiligheid en kwaliteit van de opvang te waarborgen. Een centrale vereiste voor iedereen die als gastouder wil starten, is het bezit van een geschikt diploma. Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van de opleidingseisen, de specifieke diploma's die in aanmerking komen, en de procedures voor diplomaherkenning en het volgen van aanvullende scholing.
De Wettelijke Basis: De Wet Kinderopvang
De toelatingseisen voor gastouders zijn wettelijk vastgelegd. Volgens de Wet kinderopvang (artikel 10) moeten gastouders beschikken over een diploma dat is opgenomen in de officiële lijst van kwalificerende opleidingen. Deze lijst bevat een breed scala aan opleidingen binnen de zorg, het onderwijs en het welzijnswerk. Het is essentieel dat het diploma exact overeenkomt met een opleiding die op deze lijst voorkomt. De meest actuele en definitieve lijst is te vinden op de website van de Rijksoverheid.
De eis van een geschikt diploma is de hoeksteen van de kwaliteitsborging in de kinderopvang. Het waarborgt dat een gastouder over de benodigde basiskennis van de ontwikkeling van kinderen, veiligheid en pedagogische vaardigheden beschikt. Zonder een dergelijk diploma is het niet mogelijk om als zelfstandig gastouder te werken via een gastouderbureau.
Geschikte Diploma's voor Gastouders
De opleidingen die kwalificeren voor het beroep van gastouder zijn divers. Ze vallen voornamelijk onder het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en het hoger beroepsonderwijs (hbo). De bronnen noemen verschillende specifieke voorbeelden van geschikte diploma's. Hieronder vallen opleidingen in de zorg, het pedagogisch werk en het onderwijs.
Voorbeelden van geschikte diploma's zijn: * Helpende Zorg en Welzijn (niveau 2) * Pedagogisch medewerker kinderopvang * Onderwijsassistent * Verpleegkundige * Sociaal Cultureel Werk
Naast deze voorbeelden bevat de officiële lijst een uitgebreid aantal andere diploma's. Enkele van deze diploma's zijn in de loop der jaren onder een andere naam uitgegeven, maar blijven geldig. Voorbeelden hiervan zijn: * Activiteitenbegeleider (AB) * Agogisch Werk (AW) * Akte Kleuterleidster A en B * Kinderverzorging en Opvoeding (KV/JV) * Gespecialiseerd pedagogisch medewerker 4 kinderopvang
De lijst is uitgebreid en bevat ook diploma's die in het verleden zijn uitgegeven onder verschillende benamingen, zoals 'A-verpleegkundige' of 'Diploma A (ziekenverpleging)'. Het is van belang om de precieze naam van het diploma te controleren, aangezien de naam exact moet matchen met die op de kwalificerende lijst.
Ongeschikte Diploma's
Niet elk diploma in de zorg of het welzijn kwalificeert voor het werk als gastouder. De overheid heeft specifieke categorieën diploma's uitgesloten. Deze diploma's geven onvoldoende specifieke kennis over de opvang en ontwikkeling van kinderen of zijn van een te hoog of te laag niveau.
De volgende diploma's worden expliciet genoemd als ongeschikt: * Universitaire diploma’s * Branchediploma’s * Documenten van niet-afgeronde opleidingen * Diploma’s van INAS- of INTAS-opleidingen * Diploma’s op het gebied van kraamverzorging en bejaardenverzorging * Documenten van cursussen en workshops * Diploma’s van paramedische beroepen en medische beroepen (zoals fysiotherapeut, doktersassistent, logopedist en apothekersassistent)
Het bezit van een van deze diploma's betekent dat men niet voldoet aan de opleidingseis. Een aanvraag voor erkenning van een dergelijk diploma heeft dan geen zin.
Procedures voor Diplomaherkenning
Soms is het niet direct duidelijk of een bepaald diploma voldoet. Dit kan het geval zijn bij een buitenlands diploma of een Nederlands diploma dat net een andere naam heeft dan de referentie-opleidingen op de lijst. Hiervoor bestaan specifieke procedures.
Controle van een Nederlands Diploma
Allereerst dient de aspirant-gastouder het eigen diploma te controleren op de officiële lijst van kwalificerende opleidingen. De naam van het diploma moet precies overeenkomen. Is dit het geval? Dan voldoet men direct aan de opleidingseis.
Staat het diploma niet op de lijst, maar lijkt de opleiding qua inhoud en niveau sterk op een van de referentie-opleidingen? Dan kan er een verzoek worden ingediend bij DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) voor erkenning van het beroepskwalificatie. DUO onderzoekt vervolgens of het diploma toch geschikt wordt geacht voor het werk als gastouder.
Wanneer het diploma niet op de lijst staat en ook niet lijkt op een referentie-opleiding, wordt het diploma beschouwd als ongeschikt.
Buitenlands Diploma
Voor EU-burgers met een niet-Nederlands diploma bestaat de mogelijkheid om erkenning van de buitenlandse opleiding aan te vragen. Dit verloopt eveneens via DUO. Hierbij wordt beoordeeld of het buitenlandse diploma gelijkwaardig is aan een Nederlands kwalificerend diploma voor de kinderopvang.
Aanvraagprocedure
De aanvraag voor erkenning kan online worden ingediend. Hierbij moeten alle gevraagde bewijsstukken worden meegestuurd. Lukt het indienen van een online aanvraag niet, dan kan het formulier 'Aanvraag erkenning beroepskwalificatie gastouder' worden gebruikt. De verwerkingstijd van een formulieraanvraag is iets langer dan die van een online aanvraag.
Aanvullende Certificaten en Opleidingen
Naast het basisdiploma zijn er andere vereisten en mogelijkheden voor aspirant-gastouders.
Eerste Hulp aan Kinderen
Een essentiële vereiste, los van het diploma, is een geregistreerd certificaat voor de opleiding 'Eerste Hulp aan Kinderen'. Dit certificaat is noodzakelijk om te kunnen handelen in geval van ongevallen of medische noodgevallen bij kinderen.
Oudere Certificaten en Ervaringscertificaten (EVC)
Voor mensen die al langer in de kinderopvang werken, bestaan er overgangsregelingen. Een certificaat 'goed gastouderschap' dat is behaald vóór 2011, volstaat eveneens. Hetzelfde geldt voor een Ervaringscertificaat (EVC) dat is behaald vóór 1 januari 2012. Deze certificaten zijn in de plaats gekomen van de diplomaeis voor mensen met aantoonbare ervaring.
Het Volgen van een Opleiding
Voor mensen die geen geschikt diploma hebben, is het mogelijk om alsnog een passende opleiding te volgen. Een veel genoemde en geschikte optie is de mbo-opleiding 'Helpende Zorg en Welzijn niveau 2'. Deze opleiding staat op de officiële lijst en kwalificeert direct voor het werk als gastouder. Andere opties zijn de opleidingen 'Pedagogisch medewerker kinderopvang' of 'Onderwijsassistent'. Aspirant-gastouders kunnen op eigen initiatief een dergelijke opleiding starten.
Conclusie
Om als gastouder te mogen werken, is het bezit van een wettelijk erkend diploma de belangrijkste voorwaarde. De lijst van geschikte opleidingen is breed en omvat vooral mbo- en hbo-opleidingen in de zorg, het onderwijs en het welzijn. Het is cruciaal dat het diploma exact voorkomt op de officiële lijst van de Rijksoverheid.
Voor diplomagebruikers die niet direct voldoen, biedt DUO de mogelijkheid om een verzoek tot erkenning in te dienen, zowel voor Nederlandse als voor buitenlandse diploma's. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om een passende opleiding te volgen, zoals Helpende Zorg en Welzijn niveau 2. Naast het diploma is een certificaat Eerste Hulp aan Kinderen een vereiste. Het is raadzaam om altijd de meest actuele lijst te raadplegen en bij twijfel contact op te nemen met DUO of een gastouderbureau.