Ziekte is een onvermijdelijk onderdeel van het leven, en het kan aanzienlijke impact hebben op de dagelijkse gang van zaken in de gastouderopvang. Of het nu gaat om een ziek kind, een zieke gastouder of de vraag hoe om te gaan met besmettelijke aandoeningen, duidelijke protocollen zijn essentieel voor een veilige en stabiele opvangomgeving. De beschikbare informatie over dit onderwerp schetst een beeld van de diverse aspecten die hierbij komen kijken, variërend van financiële consequenties en juridische statussen van gastouders tot praktische richtlijnen voor gezondheidsrisico's en medicatiebeleid. Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van de belangrijkste overwegingen en procedures zoals vermeld in de bronnen.
De Juridische en Financiële Status van de Gastouder
Een fundamenteel aspect van ziekte in de context van gastouderopvang is de positie van de gastouder zelf. In tegenstelling tot werknemers in loondienst, zoals personeel bij een kinderdagverblijf, werken gastouders doorgaans als zelfstandig ondernemers. Deze juridische status heeft verstrekkende gevolgen, met name wanneer de gastouder door ziekte niet in staat is om zijn of haar werkzaamheden te verrichten.
Zelfstandig ondernemerschap
Als zelfstandig ondernemer heeft een gastouder geen automatisch recht op loondoorbetaling bij ziekte. Dit betekent dat inkomsten direct wegvallen zodra de gastouder niet kan werken. De bronnen benadrukken dat gastouders niet kunnen terugvallen op regelingen die voor werknemers in loondienst vanzelfsprekend zijn, zoals de ziektewet. Het ontbreken van deze vangnetten kan leiden tot aanzienlijke financiële zorgen, vooral bij langdurige ziekte.
Financiële regelingen voor zieke gastouders
Hoewel de basisregel is dat inkomsten wegvallen, zijn er situaties waarin enige financiële compensatie mogelijk is. Eén bron vermeldt dat, indien een gastouder werkt volgens de 'Regeling dienstverlening aan huis', er bij ziekte recht bestaat op maximaal zes weken loondoorbetaling. Hierbij geldt wel dat het bedrag wordt verlaagd; de uitbetaling bedraagt 70% van de normale vergoeding of ten minste het wettelijk minimumloon. Het is cruciaal voor gastouders om te weten of zij onder een dergelijke regeling vallen en wat de precieze voorwaarden zijn.
Het creëren van een financieel vangnet
Gezien de beperkte wettelijke bescherming, is het voor gastouders noodzakelijk om zelf een financieel vangnet op te bouwen voor de risico's van ziekte en arbeidsongeschiktheid. De bronnen beschrijven vier hoofdmogelijkheden die gastouders kunnen overwegen: 1. Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV): Een verzekering die in diverse soorten en maten bestaat en verschillende vormen van arbeidsongeschiktheid kan dekken. 2. Vrijwillige ziektewet- en/of WIA-verzekering: Een optie om zich vrijwillig te verzekeren voor ziektewet- en WIA-uitkeringen. 3. Broodfonds: Een collectieve regeling waarbij een groep ondernemers elkaar financieel steunt bij ziekte. 4. Zelf opvangen: De optie om, indien mogelijk, de financiële impact zelf te dragen, hoewel dit risicovol is bij langdurige afwezigheid.
Gezondheidsprotocollen voor Kinderen in de Opvang
Naast de situatie waarin de gastouder zelf ziek is, is het van groot belang om richtlijnen te hebben voor de gezondheid van de kinderen die worden opgevangen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen kinderen die al ziek zijn voordat ze naar de opvang komen, en kinderen die tijdens de opvang ziek worden.
Wanneer een kind niet naar de opvang kan komen
De algemene regel is dat zieke kinderen niet naar de gastouderopvang komen. Dit is niet alleen voor het welzijn van het zieke kind, maar ook om besmetting van andere kinderen en de gastouder te voorkomen. Eén bron stelt dat de opvang voor een kind gegarandeerd is, met als uitzondering een ziek kind. De vraag 'wanneer is een kind ziek?' is hierbij centraal.
Er is een specifieke lijst van besmettelijke ziekten waarbij een kind in ieder geval niet naar de opvang mag komen totdat het hersteld is of niet meer besmettelijk wordt. De bronnen noemen onder andere: - Waterpokken: Tot de blaasjes volledig zijn ingedroogd. - Krentenbaard: Tenzij de plekken goed afgedekt kunnen worden met steriel gaas en kleding. - Hoofdluis: Een kind met hoofdluis mag niet naar de opvang. Als het tijdens de opvang wordt ontdekt, wordt de ouder gebeld om het kind op te halen. Na behandeling met een speciale shampoo en het herhalen van de behandeling na negen dagen, kan het kind weer worden gebracht. Het wordt aanbevolen om het hele gezin te behandelen. - Ernstige diarree en veelvuldig braken. - Kinkhoest, mazelen, rode hond, roodvonk, bof, RS-virus en hersenvliesontsteking. - Geelzucht.
De gastouder heeft in principe de laatste beslissing bij twijfel over de gezondheidstoestand van een kind.
Omgaan met ziekte tijdens de opvang
Soms wordt een kind pas ziek terwijl het al onder de hoede van de gastouder is. In dergelijke situaties is snelle communicatie met de ouders essentieel. De gastouder moet direct contact opnemen met de ouders of een ander doorgegeven contactpersoon. Samen wordt dan besloten wat er moet gebeuren: kan het kind blijven spelen of moet het worden opgehaald?
Er zijn specifieke richtlijnen voor het inschatten van de situatie: - Koorts: Bij een temperatuur vanaf 38 graden Celsius spreekt men van koorts. Het basisprincipe is dat een kind met koorts direct wordt opgehaald. Zieke kinderen voelen zich het beste thuis bij hun ouders, niet in een drukke omgeving van spelende kinderen. - Geen koorts, maar niet fit: Als een kind niet fit is, geen koorts heeft, maar niet in staat is om mee te draaien met de groep, kan de gastouder beslissen dat het kind beter af is thuis. Ook dan wordt contact met de ouders gezocht. - Groepsbezetting: In sommige gevallen, afhankelijk van de bezetting en de toestand van het kind, kan er een uitzondering worden gemaakt en mag het kind, ondanks ziekte, onder bepaalde voorwaarden blijven spelen. De gastouder houdt hierin de eindverantwoordelijkheid.
Specifieke situaties: Corona en andere infecties
De bronnen vermelden specifiek de situatie rondom het coronavirus. Als een ouder zelf ziek is door corona, wordt geadviseerd om het kind ook thuis te laten om besmetting van de groep te voorkomen. Ook quarantaine wordt onder ziekte gerekend.
Medicatiebeleid in de Gastouderopvang
Het toedienen van medicijnen is een gevoelig onderwerp dat zorgvuldige procedures vereist. De bronnen geven aan dat gastouders zeer terughoudend zijn met het uitvoeren van medische handelingen die risicovol zijn of wettelijk voorbehouden zijn aan artsen of andere deskundigen.
Voorwaarden voor medicatie
Medicijnen mogen alleen worden toegediend als deze zijn voorgeschreven door een arts (op doktersrecept). De medicatie moet op naam staan van het kind. Bij het afgeven van de medicijnen aan de gastouder, moeten de ouders het complete doosje en de bijsluiter meeleveren. De gastouder controleert hierop de datum en de toedienfrequentie.
Uitgesloten medische handelingen
Er zijn medische handelingen die een gastouder principieel niet uitvoert. Hieronder vallen bijvoorbeeld: - Injecties bij suikerziekte. - Het aanbrengen en verwijderen van klysma’s. - Het inbrengen en verwijderen van sondes.
Voor dergelijke handelingen moeten de ouders zelf zorgdragen, bijvoorbeeld door ze zelf uit te voeren of door afspraken te maken met andere instellingen zoals Thuiszorg. De gastouder kan eventueel medicijnen toedienen, maar dit gebeurt onder strikte voorwaarden en bij voorkeur zoveel mogelijk thuis.
De Rol van het Gastouderbureau en Communicatie
Veel gastouders werken via een gastouderbureau. Deze bureaus spelen een rol in het ondersteunen van zowel vraagouders als gastouders bij ziekte- en verzuimsituaties.
Ondersteuning en vervanging
Bij ziekte van de gastouder kunnen het gastouderbureau en de vraagouders overleggen over vervanging. Eén mogelijkheid is te kijken of er in de buurt een andere vraagouder met een plekje vrij is. Sommige vraagouders hebben echter liever geen vervanging en wachten liever tot de eigen gastouder weer beter is. Het is voor vraagouders dan ook verstandig om altijd een eigen noodadres achter de hand te hebben.
Financiële afwikkeling
De financiële afwikkeling bij ziekte is afhankelijk van wie er ziek is. - Kind ziek: Als een kind ziek is en niet naar de opvang komt, blijft de overeengekomen vergoeding volledig verschuldigd. De opvang is immers gereserveerd. - Gastouder ziek: Als de gastouder ziek is, worden de uren niet berekend. De gastouder is immers niet beschikbaar. De bronnen vermelden dat de uren 'uiteraard niet berekend' worden.
Contractuele afspraken
Een centraal principe dat uit de bronnen naar voren komt, is dat de inhoudelijke en financiële afhandeling van ziekte bij voorkeur contractueel wordt vastgelegd. In het contract tussen de vraagouder en de gastouder (of het gastouderbureau) moeten duidelijke afspraken staan over hoe wordt omgegaan met ziekte van het kind, ziekte van de gastouder, en de financiële consequenties daarvan. Dit voorkomt misverstanden en zorgt voor een heldere verwachting voor alle partijen.
Conclusie
Ziekte vormt een complex thema binnen de gastouderopvang, waarbij juridische, financiële en praktische aspecten samenkomen. De zelfstandige status van de gastouder brengt financiële risico's met zich mee bij ziekte, waardoor het opbouwen van een persoonlijk vangnet, zoals een AOV of deelname aan een broodfonds, van cruciaal belang is. Tegelijkertijd vereist de opvang van kinderen strikte gezondheidsprotocollen om verspreiding van besmettelijke ziekten te voorkomen. Duidelijke regels rondom koorts, besmettelijke aandoeningen en het toedienen van medicijnen zijn hierbij onmisbaar. Tot slot onderstreept de informatie de noodzaak van goede communicatie en het vastleggen van afspraken in contracten. Op die manier kan de continuïteit van de opvang zo veel mogelijk gewaarborgd blijven en wordt voor iedereen duidelijkheid gecreëerd rondom de onvermijdelijke momenten dat ziekte roet in het eten gooit.