In de huidige kinderopvangsector wordt er steeds meer aandacht besteed aan het opbouwen van een betrouwbare, respectvolle en emotionele band tussen kind en opvoeder. Een methode die daarbij een centrale rol speelt is de Gordon-methode. Deze communicatiemethode, ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Dr. Thomas Gordon, richt zich op het verbeteren van de communicatie tussen kinderen en volwassenen. Het doel is om conflicten te vermijden of op een constructieve manier op te lossen, waarbij zowel kind als opvoeder zich gerespecteerd en begrepen voelt. In dit artikel bespreken we de principes van de Gordon-methode, de toepassing in de kinderopvang en de voordelen die deze methode biedt voor kinderen, ouders en pedagogisch medewerkers.
De oorsprong en kernprincipes van de Gordon-methode
De Gordon-methode werd ontwikkeld door Dr. Thomas Gordon, een klinisch psycholoog die bekend staat om zijn bijdrage aan de opvoeding en communicatie in relatie tot kinderen. In zijn boek Luisteren naar kinderen introduceerde hij een methode die gericht was op het verbeteren van de relatie tussen ouders en kinderen. Deze methode is niet alleen gericht op het verbeteren van de communicatie, maar ook op het ontwikkelen van sociaal-emotionele vaardigheden bij kinderen, zoals zelfvertrouwen, verantwoordelijkheid nemen en het vermogen om grenzen aan te geven op een respectvolle manier.
De Gordon-methode is gebaseerd op een aantal kernprincipes die het verschil maken tussen autoritaire en respectvolle communicatie. Deze principes zijn:
- Actief luisteren: Het luisteren dat kinderen zich begrepen en gerespecteerd voelen is essentieel. Hierbij benoemt de opvoeder het gedrag van het kind, zonder te oordelen. Dit helpt het kind om zich geaccepteerd te voelen.
- Gebruik van ik-boodschappen: In plaats van het kind direct aan te pakken, legt de opvoeder uit wat er op dat moment gebeurt met zichzelf. Bijvoorbeeld: “Ik voel me niet goed als jij niet luistert.” Dit zorgt ervoor dat het kind niet wordt aangegrepen, maar wordt uitgenodigd tot reflectie en samenwerking.
- Probleemoplossing in overleg: In de Gordon-methode wordt gekeken naar conflicten als een kans om samen oplossingen te bedenken. Door het kind te betrekken bij het zoeken naar een oplossing, ontwikkelt het sociaal-emotionele vaardigheden.
- Geen verliesmethode: Bij het oplossen van conflicten is het doel dat niemand verliest. Dit betekent dat zowel kind als opvoeder met respect en begrip worden benaderd en dat samen een oplossing wordt gezocht die voor iedereen werkt.
- Respectvolle grenzen: Het aangeven van grenzen gebeurt op een manier die het kind niet ontmoedigt, maar waarin het zich nog steeds gewaardeerd voelt. De opvoeder benadrukt het waarde van het kind en geeft duidelijk aan wat de grens is.
Deze principes worden niet alleen toegepast in de relatie tussen ouders en kinderen, maar ook binnen groepsdynamiek, zoals in een kinderopvanginstelling of een schoolomgeving.
Toepassing in de kinderopvang
De Gordon-methode is in de kinderopvang een waardevolle aanpak, aangezien het zich richt op het opbouwen van betrouwbare relaties en het bevorderen van kinderontwikkeling. Bij instellingen die de Gordon-methode hanteren, zoals Nuna Kinderopvang en Beste Kinderopvang, is het doel om kinderen in hun eigenheid te respecteren en hen de ruimte te geven om zich te ontwikkelen. De methode helpt pedagogisch medewerkers om conflicten op een constructieve manier te hanteren, zodat kinderen leren om met emoties om te gaan en grenzen te respecteren.
In de praktijk betekent dit dat kinderen niet alleen worden begeleid in hun dagelijkse activiteiten, maar ook in het ontwikkelen van sociaal-emotionele vaardigheden. Pedagogisch medewerkers volgen trainingen om deze methode effectief in te zetten. Zo leren ze bijvoorbeeld hoe ze met ik-boodschappen kunnen communiceren, hoe ze actief kunnen luisteren en hoe ze conflicten kunnen omzetten in leerzame momenten.
Een voorbeeld van toepassing is wanneer een kind in de groep een conflictrijke situatie meemaakt met een maatje. In plaats van direct tussenbeide te komen en te bepalen wie gelijk heeft, gebruikt de opvoeder de Gordon-methode om beide kinderen uit te leggen wat er gebeurt en hen te betrekken bij het zoeken naar een oplossing. Hierbij worden gevoelens verwoord, grenzen aangegeven en alternatieve manieren van omgaan met de situatie besproken. Door dit proces leren kinderen hoe ze zelfstandig met conflicten kunnen omgaan en hoe ze respectvol met anderen om kunnen gaan.
Voordelen van de Gordon-methode
De Gordon-methode biedt verschillende voordelen zowel voor kinderen als voor opvoeders. Voor kinderen is het voornaamste voordeel dat ze leren om met hun emoties om te gaan en zich te ontwikkelen in een omgeving van respect en begrip. Ze leren hoe ze grenzen kunnen stellen en tegelijkertijd rekening kunnen houden met de behoeften van anderen. Hierdoor ontwikkelen ze een sterke zelfbeeld en leren ze hoe ze zelfstandig kunnen zijn in hun omgeving.
Voor opvoeders is de Gordon-methode een waardevolle aanpak om conflicten op een constructieve manier te hanteren. Het vermindert de behoefte om kinderen te straffen of te belonen en stimuleert in plaats daarvan samenwerking en begrip. Hierdoor ontstaat een positieve sfeer in de groep, waarin kinderen zich veilig en begrepen voelen.
Daarnaast draagt de Gordon-methode bij aan een betere relatie tussen ouders en kinderopvanginstelling. Wanneer ouders leren hoe de Gordon-methode werkt, kunnen ze deze ook thuis toepassen. Dit leidt tot een overeenkomstige aanpak in de opvoeding van kinderen, wat positief werkt op de ontwikkeling van het kind.
De Gordon-methode in de praktijk: Trainingen en opleidingen
Om ervoor te zorgen dat de Gordon-methode effectief wordt toegepast, zijn er diverse trainingen en cursussen beschikbaar voor ouders en pedagogisch medewerkers. Deze trainingen worden aangeboden door instellingen zoals Opvoeden met de Gordonmethode, die cursussen organiseren voor zowel beginnende als ervaren cursisten. Voor groepen van minimaal zes ouders is er een gereduceerd tarief beschikbaar, wat maakt dat het toegankelijker wordt voor ouders om deze methode te leren.
De trainingen zijn ontworpen om ouders en opvoeders te leren hoe ze effectief kunnen communiceren met kinderen, hoe ze conflicten kunnen omzetten in leerzame momenten en hoe ze grenzen kunnen aangeven op een respectvolle manier. De cursussen worden vaak in de vorm van workshops of avonden aangeboden en zijn bedoeld om de basisprincipes van de Gordon-methode te leren en te oefenen. Oud-cursisten kunnen ook opfris- of verdiepingsavonden volgen om hun kennis verder te versterken.
De Gordonmethode wordt in Nederland en Vlaanderen bevoegd door de Stichting NET, die ook verantwoordelijk is voor het trainen van Gordon® Communicatie trainers. Deze stichting zorgt voor de kwaliteit van de trainingen en de toekenning van licenties. Hierdoor is er een hoge kwaliteit gegarandeerd bij de opleidingen en cursussen die worden aangeboden.
De Gordon-methode in combinatie met andere pedagogische visies
In sommige kinderopvanginstellingen wordt de Gordon-methode gecombineerd met andere pedagogische visies, zoals de visie van Emmi Pikler of Maria Montessori. Deze combinatie helpt bij het creëren van een rijke en gestructureerde omgeving voor kinderen, waarin ze zich kunnen ontwikkelen op hun eigen manier.
Volgens Emmi Pikler is het belangrijk dat baby’s zich veilig en vertrouwd voelen, zodat ze vrij kunnen bewegen en leren. In combinatie met de Gordon-methode betekent dit dat kinderen niet alleen fysiek worden gesteund in hun ontwikkeling, maar ook emotioneel worden begrepen en gerespecteerd. De visie van Maria Montessori benadrukt het belang van zelfstandig leren en groeien, wat aansluit bij de principes van de Gordon-methode, waarin kinderen worden gestimuleerd om verantwoordelijkheid te nemen en zelfstandig oplossingen te zoeken.
Conclusie
De Gordon-methode is een waardevolle aanpak in de kinderopvangsector, waarbij communicatie, respect en begrip centraal staan. Door middel van actief luisteren, het gebruik van ik-boodschappen en het oplossen van conflicten in overleg, wordt een positieve sfeer gecreëerd waarin kinderen zich kunnen ontwikkelen. De methode helpt kinderen om sociaal-emotionele vaardigheden te ontwikkelen en geeft opvoeders een effectieve manier om conflicten te hanteren. Bovendien is de Gordon-methode toegankelijk voor ouders en pedagogisch medewerkers via trainingen en cursussen, waardoor het mogelijk is om deze methode zowel thuis als in de kinderopvang toe te passen.
Door de combinatie met andere pedagogische visies, zoals die van Emmi Pikler en Maria Montessori, wordt een rijke en gestructureerde omgeving geschapen die aansluit bij de behoeften van elk kind. De Gordon-methode blijkt dus niet alleen een krachtige communicatiemethode te zijn, maar ook een waardevolle basis voor een respectvolle en emotioneel rijke opvoeding.