De toegang tot kinderopvang en subsidie is in Nederland voor een groot deel afhankelijk van de juridische en sociale context waarin een gezin zich bevindt. Ouders die hulp nodig hebben bij kinderopvang kunnen aanspraak maken op een kindplek binnen een kindercentrum of bij een gastouder. Echter, de toekenning van zo’n kindplek en eventuele subsidie hangt af van een aantal voorwaarden, waaronder de uitgifte van een doelgroepverklaring. Deze verklaring bepaalt of een kind behoort tot een van de gedefinieerde doelgroepen, zoals kinderen met een taalachterstand, sociaal-emotionele problemen of gezinnen waarin sprake is van re-integratie of inburgering. In dit artikel wordt ingegaan op de betekenis van de doelgroepverklaring in de context van kinderopvang, de voorwaarden voor toegang tot subsidie, en de wederkerigheid die ouders in ruil voor deze hulp moeten betekenen.
Doelgroepverklaring: wat is het en wanneer is het van toepassing?
Een doelgroepverklaring is een juridisch instrument dat wordt gebruikt om te bepalen of een kind behoort tot een specifieke doelgroep die in aanmerking komt voor subsidie of extra ondersteuning in de kinderopvang. In de context van de gemeente Deventer is sprake van een uitgebreide doelgroepdefinitie die rekening houdt met verschillende problemen en situaties. De volgende categorieën worden genoemd in de lokale regelgeving:
- Taalachterstand
- Sociaal-medische problemen
- Sociaal-economische problemen
- Sociaal-culturele problemen
- Sociaal-emotionele problemen
Als een kind in een van deze categorieën valt, kan de ouder aanspraak maken op een kindplek binnen een kindercentrum of bij een gastouder. De beoordeling van of een kind in aanmerking komt, gebeurt doorgaans via een gesprek tussen de ouder en een professional, zoals een medewerker van Team Toegang Jeugd of een andere betrokken instantie. Dit gesprek is bedoeld om te bepalen of het kind inderdaad behoort tot een van deze doelgroepen en of er alternatieve oplossingen voor de kinderopvang zijn.
De doelgroepverklaring is een essentieel onderdeel van het proces bij kindregelingen zoals SMI (Specifieke Maatregel Inburgering), reguliere opvang bij re-integratie, en reguliere opvang bij inburgering. De verklaring bepaalt niet alleen of een kind in aanmerking komt, maar ook welke subsidie- of ondersteuningsmaatregelen van toepassing zijn.
Procedure voor het aanvragen van een kindplek
Ouders die hulp nodig hebben bij de opvang van hun kind kunnen zich wenden tot een kindercentrum of gastouderbureau van hun keuze. Ze kunnen ook contact opnemen met een professional die betrokken is bij het gezin. Deze professional beoordeelt in het kader van een gesprek of er sprake is van een voorliggende voorziening, zoals een bestaande kinderopvangtoeslag, of of de ouder zelfstandig of met hulp van familie of vrienden in staat is om de opvang te verzorgen.
Als blijkt dat de ouder geen alternatieve opvangoplossing heeft, beoordeelt de professional of het kind in aanmerking komt voor een van de kindregelingen. De beoordeling van de SMI-regeling vindt bijvoorbeeld plaats via medewerkers van Team Toegang Jeugd, terwijl reguliere opvang bij re-integratie wordt beoordeeld door KonnecteD.
Bij het beoordelen van de toegankelijkheid van een kindplek wordt rekening gehouden met de beschikbaarheid van plekken in kindercentra of gastouderbureaus. Als een kindplek beschikbaar is, dient het kindercentrum de subsidieaanvraag in voor de kindregeling bij het college. De ouder zelf hoeft geen subsidie aan te vragen, maar dient te verklaren dat hij aanspraak wil maken op een kindplek.
Subsidie en Kinderopvangtoeslag (KOT)
Een belangrijke financieringsbron bij kinderopvang is de Kinderopvangtoeslag (KOT). Deze toeslag is bedoeld voor ouders die werken, studeren, re-integreren of deelname nemen aan een verplicht inburgeringstraject. Binnen de Wet kinderopvang zijn inburgeringsplichtige ouders een aparte doelgroep (artikel 1.6.g). Deze ouders hebben recht op KOT, mits zij aan bepaalde voorwaarden voldoen.
De voorwaarden voor KOT zijn duidelijk omschreven. Beide ouders (of toeslagpartners, indien meerdere volwassenen een huishouden vormen) moeten werken, studeren, re-integreren of een verplicht inburgeringstraject volgen. Dit dient te gebeuren via een cursusinstelling met een Blik op Werk keurmerk of een cursus die door de gemeente is aangeboden. Als een van de ouders nog in het buitenland woont (buiten de EU/EER), dan is er geen recht op KOT voor de inburgeringsplichtige ouder in Nederland.
De hoogte van de KOT wordt berekend via een rekentool op toeslagen.nl. De vergoeding per uur kinderopvang is afhankelijk van het inkomen en kan bij een laag inkomen heel hoog zijn, maar is nooit 100%. Er is altijd een eigen bijdrage van de ouders. Daarnaast geldt een maximum aantal uren waarop recht bestaat. Als het recht op KOT eindigt, kan gedurende het kalenderjaar nog gebruik worden gemaakt van de niet-gebruikte uren van het maximum.
Wijzigingen en verantwoordelijkheid van ouders
Wijzigingen in de situatie van ouders of kinderopvangorganisaties moeten tijdig worden doorgevoerd. Ouders zijn verantwoordelijk voor het bijwerken van hun situatie op toeslagen.nl of via de App Kinderopvangtoeslag. Dit kan bijvoorbeeld gaan om een verandering in het aantal opvanguren, de opvanglocatie, het inkomen of de gezinssamenstelling. Bij incorrecte informatie kan dit leiden tot vorderingen of nabetalingen.
Bij inburgeringsplichtige ouders is het van extra belang dat wijzigingen op tijd worden doorgevoerd, aangezien zij vaak kort in Nederland wonen en de Nederlandse taal nog niet volledig beheersen. Het is belangrijk dat zij worden ondersteund bij het begrijpen en invullen van de benodigde formulieren.
Wederkerigheid: een verplichte bijdrage
Ouders die gebruik maken van een kindplek zijn verplicht om wederkerigheid te leveren. Deze wederkerigheid moet minimaal 4 uur per week gemiddeld per jaar worden geleverd gedurende de periode van de kinderopvang. De wederkerigheid kan bestaan uit werk, vrijwilligerswerk, mantelzorg, een re-integratie- of inburgeringstraject, of ouderbetrokkenheid gericht op het verlichten van achterstanden van het kind.
De wederkerigheid is bedoeld om ouders te ondersteunen in hun eigen ontwikkeling en om de betrokkenheid van ouders bij de opvoeding van hun kind te bevorderen. Het is een belangrijk onderdeel van de kindregelingen en helpt bij het creëren van een duurzame oplossing voor de problemen die het gezin mogelijk heeft.
Subsidievaststelling en gegevensverwerking
Na het verlenen van subsidie moet het kindercentrum cliëntgegevens aanleveren via een beveiligde verbinding. Dit gebeurt bijvoorbeeld op 1 januari van elk jaar en bij nieuwe instroom of niet-reguliere uitstroom van kinderen. De gemeente zorgt voor eventuele instructies. De volgende gegevens worden aangeleverd:
- Naam, adres en LRK-registratie van het kindercentrum of gastouderbureau.
- Naam, geboortedatum en BSN van het kind.
- Eventuele VVE-toekenning, SMI-indicatie of doelgroepverklaring voor opvang bij re-integratie.
Deze gegevens zijn van belang voor de administratie en voor het bijhouden van de subsidie. Het is belangrijk dat deze gegevens accuraat en op tijd worden ingevuld om eventuele problemen bij de administratie te voorkomen.
Conclusie
De doelgroepverklaring is een essentieel onderdeel van de toegang tot kinderopvang en subsidie. Ouders die hulp nodig hebben bij de opvang van hun kind kunnen aanspraak maken op een kindplek binnen een kindercentrum of bij een gastouder. De toekenning van deze kindplek is afhankelijk van een aantal voorwaarden, waaronder de beoordeling of het kind behoort tot een van de genoemde doelgroepen. De procedure is duidelijk omschreven en betreft een gesprek tussen de ouder en een professional, waarbij wordt beoordeeld of alternatieve oplossingen voor de opvang beschikbaar zijn.
Als het kind in aanmerking komt, kan subsidie worden toegekend. De Kinderopvangtoeslag is een belangrijke financieringsbron, vooral voor inburgeringsplichtige ouders. Het is belangrijk dat ouders zich aan de voorwaarden houden en wijzigingen op tijd doorgeven. De wederkerigheid is een verplichte bijdrage die ouders moeten leveren en die gericht is op hun eigen ontwikkeling en die van hun kind.
In totaal draait het om een systematisch en gestructureerd proces dat zowel de behoeften van het kind als de situatie van het gezin in het oog houdt. Het is een complex, maar doelgericht systeem dat gericht is op duurzame oplossingen en de bevordering van het welzijn van kinderen en gezinnen.